Generator lampa
Manba: ÖzME, 2-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 158-b. — ziyouz.com
Matn sifati past bölişi mumkin. Bu maqola PDF'dagi buzuq belgilar bilan olingan (işonç 85%): ayrim söz va raqamlar xato bölişi mumkin — iqtibos keltirişdan oldin asl matn bilan solişting.
Generator lampa — yuqori çastotali tebranişlarni hrsil qiluvçi va kuçaytiruvçi elektr-vakuum asbob. Iş çastotasiga kura, past çastotali (/^ax<200 kGs), uzun va qisqa tölqinli (/^>x<25 MGs), ultraqisqa tölqinli (Upax<600 MGs) va detsimetr-santimetrli (4„^600 MGs) xillarga bölinadi. G. l. kuçaytirgiç elektron lampalar kabi işlaydi, lekin tuzilişiga kura ayrim xususiyatlari b-n ulardan farq qiladi. G. l.larni loyihalaş jarayonida ularda ajraladigan issiklik energiyasini kamaytiriş muammosini hal qiliş talab etiladi. Ayniqsa G. l. elektrodlarida ajraladigan bir neça 100 kVt energiyani eng kam miqdorgaça pasaytiriş katta muammo. Şuning uçun ham bunda sun'iy sovitiş usullaridan keng foydalaniladi. Kuçli G. l. (100 kVt gaça), havo yordamida, suv yordamida sovitiladi. G. l.larning anodi oçiq silindr yoki töğri burçakli parallelepiped körinişida bölib, molibden, tantal, niobiy va qotişmalardan yasaladi. Yuqori quvvatli G. l.larning anodi stakan körinişida yasaladi. Öta yuqori çastotali G. l.larning anodi esa köpçilik hollarda sterjen körinişida böladi. G. l.larning qobiqlari şişa, keramika, metall, metall-şişa, va metall-keramikadan tayyorlanadi. G. l. triod, tetrod va pentod lampalar asosida yaratiladi. Kombinatsiyey G. l.lar: ikkilangan triodlar, ikkilangan tetrodlar, ikkilangan pentodlar ikki taktli generatorlarda foydalaniladi. Triodpentod asosida yaratilgan G. l.lar ham işlatiladi. Yangi turdagi G. l. — magnetron, klistron va b. ham yaratilgan. Ularda elektron optika usullaridan foydalaniş natijasida elektrodlararo tok taqsimoti ança yaxşilandi, elektrodlarda ajraladigan energiya ança kamaytirildi, lampalarning foydali iş koeffitsiyenti oşirildi. G. l.lar turli radiouzatgiç qurilmalarda, radio-eşittiriş, radionavigatsiya, radioastronomiya, radiometeorologiya, radiogeologiya, radioboşqaruv, radioaloqa, televideniye, yuqori çastotalar texnikasi va maxsus radioelektron qurilmalarda işlatiladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ГЕНЕРАТОР ЛАМПА — юқори частотали тебранишларни ҳрсил қилувчи ва кучайтирувчи электр-вакуум асбоб. Иш частотасига кура, паст частотали (/^ах<200 кГц), узун ва қисқа тўлқинли (/^>х<25 МГц), ультрақисқа тўлқинли (Упах<600 МГц) ва дециметр-сантиметрли (4„^600 МГц) хилларга бўлинади. Г. л. кучайтиргич электрон лампалар каби ишлайди, лекин тузилишига кура айрим хусусиятлари б-н улардан фарқ қилади. Г. л.ларни лойиҳалаш жараёнида уларда ажраладиган иссиклик энергиясини камайтириш муаммосини ҳал қилиш талаб этилади. Айниқса Г. л. электродларида ажраладиган бир неча 100 кВт энергияни энг кам миқдоргача пасайтириш катта муаммо. Шунинг учун ҳам бунда сунъий совитиш усулларидан кенг фойдаланилади. Кучли Г. л. (100 кВт гача), ҳаво ёрдамида, сув ёрдамида совитилади. Г. л.ларнинг аноди очиқ цилиндр ёки тўғри бурчакли параллелепипед кўринишида бўлиб, молибден, тантал, ниобий ва қотишмалардан ясалади. Юқори қувватли Г. л.ларнинг аноди стакан кўринишида ясалади. Ўта юқори частотали Г. л.ларнинг аноди эса кўпчилик ҳолларда стержень кўринишида бўлади. Г. л.ларнинг қобиқлари шиша, керамика, металл, металл-шиша, ва металл-керамикадан тайёрланади. Г. л. триод, тетрод ва пентод лампалар асосида яратилади. Комбинацией Г. л.лар: иккиланган триодлар, иккиланган тетродлар, иккиланган пентодлар икки тактли генераторларда фойдаланилади. Триодпентод асосида яратилган Г. л.лар ҳам ишлатилади. Янги турдаги Г. л. — магнетрон, клистрон ва б. ҳам яратилган. Уларда электрон оптика усулларидан фойдаланиш натижасида электродлараро ток тақсимоти анча яхшиланди, электродларда ажраладиган энергия анча камайтирилди, лампаларнинг фойдали иш коэффициенти оширилди. Г. л.лар турли радиоузатгич қурилмаларда, радио-эшиттириш, радионавигация, радиоастрономия, радиометеорология, радиогеология, радиобошқарув, радиоалоқа, телевидение, юқори частоталар техникаси ва махсус радиоэлектрон қурилмаларда ишлатилади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.