Generatsiya

Generatsiya (lot. generatio — tuzilmoQ) — Q- Avlod. GENETIK AXBOROT - oqsil molekulasining tuzilişi haqidagi axborotning DNK (dezoksiribonuklein kislota)da nukleotidlarning birin-ketin keliş tartibi şaklida kimyoviy tilda yozilişi. G. a.niig realizatsiya qilinişi replikatsiya va transkripsiya holida amalga oşadi. Replikatsiya jarayonida DNK oqsil sintezida bevosita iştirok etmaydi. Ona hujayra bölinayotganida DNK ham ikkiga ajraladi. Har bir zanjir qarşisida komplementarlik asosida ik-kinçi DNK zanjiri hosil böladi. DNK replikatsiyasi deb ataladigan bu jarayon irsiy belgilarning nasldan-naslga özgarmay ötişini ta'minlaydi. G.a. amalga oşişining ikkinçi bosqiçi oqsil sintezini boşqaruvçi uç xil RNK (ribonuklein kislota) molekulasining sintez qilinişidan iborat. Bu jarayon transkripsiya (köçirib yoziş) deyiladi. RNKning barça turlari yadroda sintezlanadi. Informatsion RNK (iRNK) translyatsiya jarayonida DNK zanjirlarining birida hosil bölib, uning ayrim bölagidan aniq nusxa köçirib oladi. RNK molekulasida DNK dan uglevod dezokriboza örniga riboza, azotli asos timinning örniga uratsil bölişi hamda bitta zanjirli ekanligi b-n farq qiladi. iRNK DNKdagi oqsil tuzilişi haqidagi axborotni oqsil sintez böladigan ribosomaga taşib keltiradi. Oqsil sintezida transport RNK (tRNK) ham iştirok etadi. Bu RNK sitoplazmadagi aminokislotalarni ribosomaga yetkazib beradi. Oqsil sintezida iştirok etadigan uçinçi molekula — bu ribosomal RNK (rRNK) hisoblanadi. Oqsil sintezida iRNK molekulasidagi nukleotidlar tartibi şaklida yozilgan G. a. aminokislotalarning oqsil molekulasida joylanişi tartibiga ötkazilişi translyatsiya (tarjima qiliş) jarayoni deb ataladi.