Genrix Geyne
Manba: ÖzME, 2-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 127-b. — ziyouz.com
Geyne Genrix GEYNE (Heine) Genrix (1797.13.12, Dyusseldorf — 1856.17.2, Parij) — nemis şoiri, publitsist, tanqidçi va mutafakkir. Bonn, Gyottingen, Berlin un-tlarida öqigan (1819—25). Birinçi şe'riy töplami «Qöşiqlar kitobi» (1827) romantizm ruhida yozilgan bölib, unda nemislar hayotidagi meşçanlik, xudbinlik qoralanadi. Keyingi «Yöl manzaralari» (1826-31) nasriy asarida ham şu yönalişni davom ettirib, inson erki, şaxsini xörlovçi tartiblarga qarşi çiqadi, bu tartiblarni himoya qiluvçi kuçlarni, davlat idoralarini tanqid qiladi. Şundan söng G. Germaniyaning hukmron doiralari b-n kelişa olmay, 1831 y.da Parijga ketişga majbur böladi va u yerda umrining oxirigaça siyosiy mahbus sifatida yaşab qoladi. «Fransuz işlari» (1832), «Lyutetsiya» (1854) kitoblari fransuz siyosiy hayotining yilnomasidan iborat. 1843— 44 y.larda yozilgan «Zamonaviy şe'rlar», şuningdek «Atta Troll» (1842), «Germaniya. Qiş ertagi» (1844) poemalari öz davrining ilğor asarlaridandir. «Atta Troll» majoziy doston bölib, «hayvonlar eposi» tarzida yozilgan, ötkir hajviy yönalişga ega. Bunda Pireneya toğlarida yaşovçi xalq siymosida nemis meşçanlari va soxta inqilobçilar foş qilingan. «Germaniya» dostonida esa oğir mehnat b-n yaşayotgan nemis işçilarining obrazi tasvirlangan. Şoirning ijodiy faoliyatida muhim ahamiyatga ega bölgan «Romansero» (1851), «E'tirof» (1854) şe'riy kitoblari ham mavjud. G.ning asarlari 20-y.larda Çölpon, 30-y.larda Mirtemir va 1997 y.da Abdulla Şer tarjimasida özbek tilida naşr etilgan. As: Lirik şe'rlar, T., 1940.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ГЕЙНЕ (Heine) Генрих (1797.13.12, Дюссельдорф — 1856.17.2, Париж) — немис шоири, публицист, танқидчи ва мутафаккир. Бонн, Гёттинген, Берлин ун-тларида ўқиган (1819—25). Биринчи шеърий тўплами «Қўшиқлар китоби» (1827) романтизм руҳида ёзилган бўлиб, унда немислар ҳаётидаги мешчанлик, худбинлик қораланади. Кейинги «Йўл манзаралари» (1826-31) насрий асарида ҳам шу йўналишни давом эттириб, инсон эрки, шахсини хўрловчи тартибларга қарши чиқади, бу тартибларни ҳимоя қилувчи кучларни, давлат идораларини танқид қилади. Шундан сўнг Г. Германиянинг ҳукмрон доиралари б-н келиша олмай, 1831 й.да Парижга кетишга мажбур бўлади ва у ерда умрининг охиригача сиёсий маҳбус сифатида яшаб қолади. «Француз ишлари» (1832), «Лютеция» (1854) китоблари француз сиёсий ҳаётининг йилномасидан иборат. 1843— 44 й.ларда ёзилган «Замонавий шеърлар», шунингдек «Атта Тролль» (1842), «Германия. Қиш эртаги» (1844) поэмалари ўз даврининг илғор асарларидандир. «Атта Тролль» мажозий достон бўлиб, «ҳайвонлар эпоси» тарзида ёзилган, ўткир ҳажвий йўналишга эга. Бунда Пиренея тоғларида яшовчи халқ сиймосида немис мешчанлари ва сохта инқилобчилар фош қилинган. «Германия» достонида эса оғир меҳнат б-н яшаётган немис ишчиларининг образи тасвирланган. Шоирнинг ижодий фаолиятида муҳим аҳамиятга эга бўлган «Романсеро» (1851), «Эътироф» (1854) шеърий китоблари ҳам мавжуд. Г.нинг асарлари 20-й.ларда Чўлпон, 30-й.ларда Миртемир ва 1997 й.да Абдулла Шер таржимасида ўзбек тилида нашр этилган. Ас: Лирик шеърлар, Т., 1940.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.