Geodezik punkt
Manba: ÖzME, 2-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 193-b. — ziyouz.com
Geodezik punkt — koordinatalari ma'lum bölgan biror nuktaga nisbatan vaziyati geodezik usullar b-n anikdanadigan nukta. G. p. koordinatalari (vaziyati)ni aniqlaşda koordinatalari ma'lum nuqta sifatida baland joylaşgan nuktalar tanlanadi. G. p. koordinatalari asosan triangulyatsiya usullari b-n belgilanadi. G. p.lardan uzok, muddat foydalaniş maqsadida ularning yer sirtidagi örni geodezik markaz deb ataladigan maxsus beton - quyma (monolit) b-n belgilab qöyiladi. Bundan taşqari G. p.da piramida şaklidagi minora (geodezik signal) quriladi (rayemgak,.). G. p. majmui geodezik tayanç şoxobçalari deyiladi. Bular davlat geodezik, mahalliy geodezik va plan oliş şoxobçalariga bölinadi. Geodezik tayanç şoxobçalari topografik planlar oliş uçun tayanç punkt böliş b-n birga xalq xöjaligi va mudofaasiga doyr geodezik va muhandislik-texnik masalalarni hal qilişda ham asos hisoblanadi. Mac, davlat geodezik tayanç şoxobçalari ma'lumotlaridan foydalanib, Yer şakli va ölçamlari, Yer qobiğining harakati, qit'alarning siljişi, okean va dengizlar sathining farqi va b. aniqlanadi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ГЕОДЕЗИК ПУНКТ — координаталари маълум бўлган бирор нуктага нисбатан вазияти геодезик усуллар б-н аникданадиган нукта. Г. п. координаталари (вазияти)ни аниқлашда координаталари маълум нуқта сифатида баланд жойлашган нукталар танланади. Г. п. координаталари асосан триангуляция усуллари б-н белгиланади. Г. п.лардан узок, муддат фойдаланиш мақсадида уларнинг ер сиртидаги ўрни геодезик марказ деб аталадиган махсус бетон - қуйма (монолит) б-н белгилаб қўйилади. Бундан ташқари Г. п.да пирамида шаклидаги минора (геодезик сигнал) қурилади (раемгак,.). Г. п. мажмуи геодезик таянч шохобчалари дейилади. Булар давлат геодезик, маҳаллий геодезик ва план олиш шохобчаларига бўлинади. Геодезик таянч шохобчалари топографик планлар олиш учун таянч пункт бўлиш б-н бирга халқ хўжалиги ва мудофаасига дойр геодезик ва муҳандислик-техник масалаларни ҳал қилишда ҳам асос ҳисобланади. Mac, давлат геодезик таянч шохобчалари маълумотларидан фойдаланиб, Ер шакли ва ўлчамлари, Ер қобиғининг ҳаракати, қитъаларнинг силжиши, океан ва денгизлар сатҳининг фарқи ва б. аниқланади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.