Geografik tadkiqot metodlari
Manba: ÖzME, 2-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 180-b. — ziyouz.com
Geografik tadkiqot metodlari — geografiya fanlari predmetini bilişning uslub va usullari majmuasi. G. t. m. yordamida turli xil geografik ma'lumotlarni adabiyotlardan va bevosita dala şaroitida tadqiqot jarayonida töplab tahlil qilinadi hamda ulardan fanning metodologiyasini yaratiş, nazariy-ilmiy va amaliy maqsadlarda foydalaniş yöl-yöriqlari aniklanadi. G. t. m. ilm-fan taraqqiyotini (ta'limot va ğoyalarni) ta'minlaydigan, tadqiqotçining maqsad va vazifalarini maqsadli yönalişda amalga oşiradigan eng muhim tadbir. G. t. m. ikki yönalişda — tabiiy va yqtisodiy geografik tadqiqot metodlari b-n olib boriladi: Tabiiy geografik metodlar — tabiatda sodir böladigan narsa va hodisalarni, tabiat b-n jamiyat örtasidagi munosabatlarni ilmiy bilişda qöllaniladigan usullar majmuidir. Asosiy metodlari: ekspeditsiya, statsionar, kuzatiş, qiyoslaş, xaritagrafik, aerofotografik, kosmik, matematik, rayonlaştiriş va h. k. Uşbu metodlar yordamida asosan geografik majmua va komponentlar hamda geografik muhit tadqik etiladi. Iqtisodiy geografik metodlar — jamiyatda sodir böladigan iqtisodiy, ijtimoiy va siyosiy özgarişlarni namoyon qilişda qöllaniladigan usullar majmuidir. Asosiy metodlari: statistik ma'lumotlar tahlili, xaritagrafik, konstruktiv, modellaştiriş, majmua, kuzatiş va h. k. Mazkur metodlar yordamida xöjalik tarmoqlarini oqilona hududiy taşkil etiş va ularni joylaştiriş, kişilarning qulay yaşaş şaroitlarini barpo etiş, i. ç. sohasida iqtisodiy samaradorlikni oşiriş çora va tadbirlarini taklif etiş kabi masala (muammo)lar yeçiladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ГЕОГРАФИК ТАДКИҚОТ МЕТОДЛАРИ — география фанлари предметини билишнинг услуб ва усуллари мажмуаси. Г. т. м. ёрдамида турли хил географик маълумотларни адабиётлардан ва бевосита дала шароитида тадқиқот жараёнида тўплаб таҳлил қилинади ҳамда улардан фаннинг методологиясини яратиш, назарий-илмий ва амалий мақсадларда фойдаланиш йўл-йўриқлари аникланади. Г. т. м. илм-фан тараққиётини (таълимот ва ғояларни) таъминлайдиган, тадқиқотчининг мақсад ва вазифаларини мақсадли йўналишда амалга оширадиган энг муҳим тадбир. Г. т. м. икки йўналишда — табиий ва йқтисодий географик тадқиқот методлари б-н олиб борилади: Табиий географик методлар — табиатда содир бўладиган нарса ва ҳодисаларни, табиат б-н жамият ўртасидаги муносабатларни илмий билишда қўлланиладиган усуллар мажмуидир. Асосий методлари: экспедиция, стационар, кузатиш, қиёслаш, харитаграфик, аэрофотографик, космик, математик, районлаштириш ва ҳ. к. Ушбу методлар ёрдамида асосан географик мажмуа ва компонентлар ҳамда географик муҳит тадқик этилади. Иқтисодий географик методлар — жамиятда содир бўладиган иқтисодий, ижтимоий ва сиёсий ўзгаришларни намоён қилишда қўлланиладиган усуллар мажмуидир. Асосий методлари: статистик маълумотлар таҳлили, харитаграфик, конструктив, моделлаштириш, мажмуа, кузатиш ва ҳ. к. Мазкур методлар ёрдамида хўжалик тармоқларини оқилона ҳудудий ташкил этиш ва уларни жойлаштириш, кишиларнинг қулай яшаш шароитларини барпо этиш, и. ч. соҳасида иқтисодий самарадорликни ошириш чора ва тадбирларини таклиф этиш каби масала (муаммо)лар ечилади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.