Geokimyoviy davrlar
Manba: ÖzME, 2-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 196–197-b. — ziyouz.com
Geokimyoviy davrlar GEOKIMYOVIY DAVRLAR- geologik tarix bosqiçi. Toğ jinslarida qandaydir kimyoviy element yoki elementlar guruhining töplanişi va köpinça ularning muayyan tipli va tarkibli konlarining hosil bölişi. G. d. bir neça yuz mln. yilga teng bölişi mumkin. Har qaysi G. d.da ma'lum metallning yiğiliş şaroitini aniqlaydigan ma'lumotlar böladi. Mac, dunyo miqyosida temirli fatsiyalari tabiritlar, temir rudali konlar va temirli kvarsitlarning jadal hosil bulişiga, extimol, hayotning ilk paydo bulişi. Yer atmosferasining kislorod b-n boyişi va buning natijasida Dunyo okeani suvi muhiti xarakterining jiddiy özgarişi sabab bölgan. Har bir element yoki elementlar guruhlari (xalkofil, biofil, litofil va b.) uçun Yerning geologik rivojlaniş jarayonida G. d. aniqlangan. Mas, Yer pustila kora slanetslarni hosil qiluvçi biofil elementlari (30 dan ziyod) uçun ketgan vaqt katarxeydan golotsengaça bölib, 3,5 mlrd. yilga teng va 15 G. d.dan iborat. Yirik, jahonga molik hisoblangan Vitvatersrand (Jan. Afrika), Muruntov oltin konlari, Germaniya, Polşa va b. joylardagi mis konlari öşa davrlarda hosil bölgan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ГЕОКИМЁВИЙ ДАВРЛАР- геологик тарих босқичи. Тоғ жинсларида қандайдир кимёвий элемент ёки элементлар гуруҳининг тўпланиши ва кўпинча уларнинг муайян типли ва таркибли конларининг ҳосил бўлиши. Г. д. бир неча юз млн. йилга тенг бўлиши мумкин. Ҳар қайси Г. д.да маълум металлнинг йиғилиш шароитини аниқлайдиган маълумотлар бўлади. Mac, дунё миқёсида темирли фациялари табиритлар, темир рудали конлар ва темирли кварцитларнинг жадал ҳосил булишига, эхтимол, ҳаётнинг илк пайдо булиши. Ер атмосферасининг кислород б-н бойиши ва бунинг натижасида Дунё океани суви муҳити характерининг жиддий ўзгариши сабаб бўлган. Ҳар бир элемент ёки элементлар гуруҳлари (халькофил, биофил, литофил ва б.) учун Ернинг геологик ривожланиш жараёнида Г. д. аниқланган. Мас, Ер пустила кора сланецларни ҳосил қилувчи биофил элементлари (30 дан зиёд) учун кетган вақт катархейдан голоценгача бўлиб, 3,5 млрд. йилга тенг ва 15 Г. д.дан иборат. Йирик, жаҳонга молик ҳисобланган Витватерсранд (Жан. Африка), Мурунтов олтин конлари, Германия, Польша ва б. жойлардаги мис конлари ўша даврларда ҳосил бўлган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.