Geokimyoviy tösiqlar
Manba: ÖzME, 2-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 197–198-b. — ziyouz.com
Geokimyoviy tösiqlar — Yer pöstining ayrim uçastkalarida muayyan kimyoviy elementlar migratsiya imkoniyatining keskin kamayiş zonalari. Aralaşmada ayni vaqtda kimyoviy elementlarning çökişi kuzatiladi va ular konsentratsiyasining keskin oşişiga, jumladan, sanoat ahamiyatiga ega bölgan konlarning vujudga kelişiga olib keladi. Ruda qatlamlarining vujudga keliş omillariga qarab texnogen va tabiiy xillarga bölinadi. Tabiiy G. t. öz navbatida fizik-kimyoviy, mexanik, biogeokimyoviy tusikdarga bulinadi. Fizik-kimyoviy G. t. ahamiyatli bölganligi uçun yaxşi örganilgan. G. t. ruda hosil böliş jarayonlarida muhim rol öynaydi. Foydali qazilma konlarini işga solişda sun'iy (texnogen) G. t.ni hosil qilişning muhim ahamiyati bor. Bunda G. t. atrof muhitni ifloslanişdan saqlaydi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ГЕОКИМЁВИЙ ТЎСИҚЛАР — Ер пўстининг айрим участкаларида муайян кимёвий элементлар миграция имкониятининг кескин камайиш зоналари. Аралашмада айни вақтда кимёвий элементларнинг чўкиши кузатилади ва улар концентрациясининг кескин ошишига, жумладан, саноат аҳамиятига эга бўлган конларнинг вужудга келишига олиб келади. Руда қатламларининг вужудга келиш омилларига қараб техноген ва табиий хилларга бўлинади. Табиий Г. т. ўз навбатида физик-кимёвий, механик, биогеокимёвий тусикдарга булинади. Физик-кимёвий Г. т. аҳамиятли бўлганлиги учун яхши ўрганилган. Г. т. руда ҳосил бўлиш жараёнларида муҳим роль ўйнайди. Фойдали қазилма конларини ишга солишда сунъий (техноген) Г. т.ни ҳосил қилишнинг муҳим аҳамияти бор. Бунда Г. т. атроф муҳитни ифлосланишдан сақлайди.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.