Asosiy mazmunga ötiş
Qidiriş…Ctrl K

    Şrift ölçami

    Geometrik yasaşlar

    Manba: ÖzME, 2-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 208-b. — ziyouz.com

    Geometrik yasaşlar - geometrik figuralarni ma'lum asboblar yoki vositalar yordamida yasaş haqidagi ta'limot. G.ya. masalasi asosan töğri çiziqlar, köpburçaklar, aylanalar va b.ni yasaşdan iborat. Bular asbob va vositalar (mas, çizğiç, sirkul, göniya, bir tomonli çizğiç va h.k.) yordamida bajariladi. G.ya., odatda, tekislikda va fazoda yasaş usullariga bölinadi. Tekislikda G.ya. b-n N. N. Lobaçevskiy şuğullangan. Fazoda G. ya. çizma geometriya usullari b-n boğliq. Tekislikda ham, fazoda ham G. ya. ma'lum aksiomalarga, boşqaça aytganda, yasalişi jihatidan juda sodda bölgan elementar masalalarga keltiriladi. G.ya.ning asosiy usullari: nuqtalarning geometrik örnini topiş, geometrik almaştirişlar, jumladan, gomotetiya usuli, öxşaşlik usuli, algebraik usul.

    Asl matn (kirill, PDF'dagidek)

    ГЕОМЕТРИК ЯСАШЛАР - геометрик фигураларни маълум асбоблар ёки воситалар ёрдамида ясаш ҳақидаги таълимот. Г.я. масаласи асосан тўғри чизиқлар, кўпбурчаклар, айланалар ва б.ни ясашдан иборат. Булар асбоб ва воситалар (мас, чизғич, циркуль, гўния, бир томонли чизғич ва ҳ.к.) ёрдамида бажарилади. Г.я., одатда, текисликда ва фазода ясаш усулларига бўлинади. Текисликда Г.я. б-н Н. Н. Лобачевский шуғулланган. Фазода Г. я. чизма геометрия усуллари б-н боғлиқ. Текисликда ҳам, фазода ҳам Г. я. маълум аксиомаларга, бошқача айтганда, ясалиши жиҳатидан жуда содда бўлган элементар масалаларга келтирилади. Г.я.нинг асосий усуллари: нуқталарнинг геометрик ўрнини топиш, геометрик алмаштиришлар, жумладан, гомотетия усули, ўхшашлик усули, алгебраик усул.

    Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.