Georgiy Konstantinoviç Jukov
Manba: ÖzME, 3-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 205–206-b. — ziyouz.com
Jukov Georgiy Konstantinoviç [1896.19.11 (1.12), Kaluga viloyati, Strelkovka qişloği — 1974.18.6, Moskva] — harbiy arbob, sarkarda. Sobiq Ittifoq marşali (1943), tört marta Ittifoq Qahramoni (1939, 1944, 1945, 1956) Xalxin-Gol daryosi böyidagi jangda qatnaşgan (1939). Kiyev harbiy okrugi qöşinlari qömondoni (1940 y.dan). 1941 y. yanv.—iyudda Boş ştab boşliği — SSSR Mudofaa xalq komissari örinbosari. J. 2-jahon uruşida nemis-faşist bosqinçilarini tor-mor keltirişda muhim rol öynagan: Moskva va Leningrad janglari (1941 — 42), Leningrad qamalini yorib ötiş, Stalingrad va Kursk janglari (1942— 43), Öng qirğoq Ukrainasidagi hujum, Belorussiya operatsiyasi (1943—44), Visla-Oder va Berlin operatsiyalari (1944—45) da özining mohir sarkarda ekanligini körsatgan. 1942 y. avg.dan uruşning oxirigaça Mudofaa xalq komissari örinbosari, Oliy Boş qömondon örinbosari. Oliy Boş qömondon nomidan 1945 y. 8 mayda faşistlar Germakiyasining sözsiz taslim bölganlik (kapitulyatsiya) haqidagi hujjatni qabul qilgan. 1945—46 y.lar Germaniyadagi sovet qöşinlari guruhi boş qömondoni va Sovet harbiy ma'muriyati boşliği. 1946 y. martdan Quruqlikdagi qöşinlar boş qömondoni, SSSR Qurolli Kuçlar vaziri örinbosari. Şu yilning özida I. V. Stalin tomonidan işdan çetlatilgan. 1946 y. iyundan Odessa xarbiy okrugi, 1948 y.dan Ural harbiy okrugi qöşinlari qömondoni. 1953 y.dan SSSR mudofaa vaziri 1-örinbosari, 1955 y.dan mudofaa vaziri. 1956—57 y.larda KPSS MK Prezidiumi a'zoligiga nomzod, a'zosi. 1957 y. okt.dan N. S. Xruşçev körsatmasiga binoan vazifasidan ozod qilingan. 1958 y. Qurolli Kuçlar saflaridan böşatilgan.
As: Vospominaniya i razmişleniya, 10-izd., t. 1-3, M., 1990.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ЖУКОВ Георгий Константинович [1896.19.11 (1.12), Калуга вилояти, Стрелковка қишлоғи — 1974.18.6, Москва] — ҳарбий арбоб, саркарда. Собиқ Иттифоқ маршали (1943), тўрт марта Иттифоқ Қаҳрамони (1939, 1944, 1945, 1956) Халхин-Гол дарёси бўйидаги жангда қатнашган (1939). Киев ҳарбий округи қўшинлари қўмондони (1940 й.дан). 1941 й. янв.—июдда Бош штаб бошлиғи — СССР Мудофаа халқ комиссари ўринбосари. Ж. 2-жаҳон урушида немис-фашист босқинчиларини тор-мор келтиришда муҳим роль ўйнаган: Москва ва Ленинград жанглари (1941 — 42), Ленинград қамалини ёриб ўтиш, Сталинград ва Курск жанглари (1942— 43), Ўнг қирғоқ Украинасидаги ҳужум, Белоруссия операцияси (1943—44), Висла-Одер ва Берлин операциялари (1944—45) да ўзининг моҳир саркарда эканлигини кўрсатган. 1942 й. авг.дан урушнинг охиригача Мудофаа халқ комиссари ўринбосари, Олий Бош қўмондон ўринбосари. Олий Бош қўмондон номидан 1945 й. 8 майда фашистлар Гермакиясининг сўзсиз таслим бўлганлик (капитуляция) ҳақидаги ҳужжатни қабул қилган. 1945—46 й.лар Германиядаги совет қўшинлари гуруҳи бош қўмондони ва Совет ҳарбий маъмурияти бошлиғи. 1946 й. мартдан Қуруқликдаги қўшинлар бош қўмондони, СССР Қуролли Кучлар вазири ўринбосари. Шу йилнинг ўзида И. В. Сталин томонидан ишдан четлатилган. 1946 й. июндан Одесса xарбий округи, 1948 й.дан Урал ҳарбий округи қўшинлари қўмондони. 1953 й.дан СССР мудофаа вазири 1-ўринбосари, 1955 й.дан мудофаа вазири. 1956—57 й.ларда КПСС МК Президиуми аъзолигига номзод, аъзоси. 1957 й. окт.дан Н. С. Хрушчев кўрсатмасига биноан вазифасидан озод қилинган. 1958 й. Қуролли Кучлар сафларидан бўшатилган.
Ас: Воспоминания и размышления, 10-изд., т. 1-3, М., 1990.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.