Gepard
Manba: ÖzME, 2-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 222-b. — ziyouz.com
Gepard (Acinonyx jubatus) — muşuksimonlar oilasiga mansub yirtqiç sut emizuvçi, gepardlar (Acinonyx) uruğining yagona turi. Tanasining uz. 123— 150 sm, dumi 63—75 sm. Oyoqlari uzun va ingiçka, tirnoqlari içkariga tortilmasligi b-n boşqa muşuksimonlardan farq qiladi. Yungi sarğiş qum rangda, mayda qora doğlar b-n tekis qoplangan. Bolalari tanasining ustki tomonidagi uzun tik yunglari paxmoq mantiya (yopinğiç) hosil qiladi. Afrika, Jan.-ğarbiy Osiyo (Eron, Afğoniston, Balujiston) va Örta Osiyoda tarqalgan. 1972 y.gaça onda-sonda Turkmanistonning jan.da uçrab turardi. Kunduzi hayot keçiradi. Homiladorligi 84-95 sötka. 2-4 ta bola tuğadi. Töqay, daşt, çöl va toğ etaklarida yaşaydi. Tuyoqli hayvonlar (kiyiklar, qöylar)ni ov qiladi. Öljasiga pana joydan taşlanadi va qisqa masofada quvib yetadi (tezligi soatiga 110 km gaça). Qadimda qölga örgatilgan G. dan ov qilişda foydalanilgan. Hozir soni juda kamayib ketgan, tabiatda butun dunyo böyiça bir neça yuzta saqlanib qolgan. Özbekistan Respublikasi va Xalqaro Kizil kitobga kiritilgan. Tutqunlikda yaxşi köpayadi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ГЕПАРД (Acinonyx jubatus) — мушуксимонлар оиласига мансуб йиртқич сут эмизувчи, гепардлар (Acinonyx) ypyғининг ягона тури. Танасининг уз. 123— 150 см, думи 63—75 см. Оёқлари узун ва ингичка, тирноқлари ичкарига тортилмаслиги б-н бошқа мушуксимонлардан фарқ қилади. Юнги сарғиш қум рангда, майда қора доғлар б-н текис қопланган. Болалари танасининг устки томонидаги узун тик юнглари пахмоқ мантия (ёпинғич) ҳосил қилади. Африка, Жан.-ғарбий Осиё (Эрон, Афғонистон, Балужистон) ва Ўрта Осиёда тарқалган. 1972 й.гача онда-сонда Туркманистоннинг жан.да учраб турарди. Кундузи ҳаёт кечиради. Ҳомиладорлиги 84-95 сўтка. 2-4 та бола туғади. Тўқай, дашт, чўл ва тоғ этакларида яшайди. Туёқли ҳайвонлар (кийиклар, қўйлар)ни ов қилади. Ўлжасига пана жойдан ташланади ва қисқа масофада қувиб етади (тезлиги соатига 110 км гача). Қадимда қўлга ўргатилган Г. дан ов қилишда фойдаланилган. Ҳозир сони жуда камайиб кетган, табиатда бутун дунё бўйича бир неча юзта сақланиб қолган. Ўзбекистан Республикаси ва Халқаро Кизил китобга киритилган. Тутқунликда яхши кўпаяди.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.