Gepatargiya
Manba: ÖzME, 2-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 222–223-b. — ziyouz.com
Gepatargiya (yun. hepar — jigar, argia — faoliyatsizlik) — jigar yetişmovçiligi yoki uning zaharlanişidan kelib çiqadigan kasallik holati. G. termini nemis vraçi G. Kvinke va E. Toppe-Zeyler tomonidan taklif etilgan (1912). G. gepatitlar (ötkir va surunkali), homiladorlar eklampsiyasi, jigar venalarining ötkir trombozi, jigar sirrozi yoki xolestazi, şuningdek organizmning gepatotrop zaharlar (benzol, zaharli zamburuğlar) va ba'zi bir dori moddalari b-n zaharlanişi oqibatida kelib çiqadi. Jigar hujayralari nekrozga uçraydi, ruhiy-asabiy faoliyat izdan çiqadi. Bemor alahsiraydi, terisi sargayib ketadi, köz qoraçiği kengayadi, köriş qobiliyati pasayadi va es-huş özgaradi, bora-bora bemorning ahvoli oğirlaşib, jigar komasi rivojlanişi mumkin. Davo kasallikning keçişi va klinik belgilariga qarab olib boriladi. Bemorni tinç qöyiş, ovqat tarkibidan hayvon oqsillarini çeklaş, vraç körsatmasi böyiça doridarmonlar beriş lozim. G.ning oldini oliş uçun jigar kasalliklari, xususan virusli gepatitdan saqlaniş, me'da-içak yöllaridan qon ketişi yoki infeksiya kirişiga yöl qöymaslik, dorilarni, ayniqsa, narkotik, diuretik va sedativ dorilarni suiiste'mol qilmaslik talab etiladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ГЕПАТАРГИЯ (юн. hepar — жигар, argia — фаолиятсизлик) — жигар етишмовчилиги ёки унинг заҳарланишидан келиб чиқадиган касаллик ҳолати. Г. термини немис врачи Г. Квинке ва Э. Топпе-Зейлер томонидан таклиф этилган (1912). Г. гепатитлар (ўткир ва сурункали), ҳомиладорлар эклампсияси, жигар веналарининг ўткир тромбози, жигар циррози ёки холестази, шунингдек организмнинг гепатотроп заҳарлар (бензол, заҳарли замбуруғлар) ва баъзи бир дори моддалари б-н заҳарланиши оқибатида келиб чиқади. Жигар ҳужайралари некрозга учрайди, руҳий-асабий фаолият издан чиқади. Бемор алаҳсирайди, териси саргайиб кетади, кўз қорачиғи кенгаяди, кўриш қобилияти пасаяди ва эс-ҳуш ўзгаради, бора-бора беморнинг аҳволи оғирлашиб, жигар комаси ривожланиши мумкин. Даво касалликнинг кечиши ва клиник белгиларига қараб олиб борилади. Беморни тинч қўйиш, овқат таркибидан ҳайвон оқсилларини чеклаш, врач кўрсатмаси бўйича доридармонлар бериш лозим. Г.нинг олдини олиш учун жигар касалликлари, хусусан вирусли гепатитдан сақланиш, меъда-ичак йўлларидан қон кетиши ёки инфекция киришига йўл қўймаслик, дориларни, айниқса, наркотик, диуретик ва седатив дориларни суиистеъмол қилмаслик талаб этилади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.