Asosiy mazmunga ötiş
Qidiriş…Ctrl K

    Şrift ölçami

    Geraniol

    Manba: ÖzME, 2-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 226-b. — ziyouz.com

    Geraniol GERANIOL, S,0H18O — organik birikma, rangsiz yoki oç-sariq rangli atir-gul hidli suyuqdik. Mol.m. 154,26. Suyuqlaniş t-rasi — 15°, qaynaş t-rasi 229-230°, ziçligi 889 kg/m3. Suvda yomon eriydi, etanolda va propilenglikolda yaxşi eriydi. Geraniy, atirgul, sitronella va b. efir moylari tartibida a- va r\-şakllari aralaşmasi holida böladi; murakkab efir körinişida yovvoyi sabzi mevasidan olinadigan efir moy i da ham mavjud. Oliniş usullari: efir moylaridan ajratib oliş: sitralni selektiv gidridlaş; linaloolani vanadiy katalizatorlari iştirokida izomerlaş; mirsenni gidroxlorlaş; xloridlarni CHjCOONa b-n birga qizdiriş va hosil bölgan atsetatlarni gidrolizlaş; izopren b-n xlorid kislotani SnCl, iştirokida telomerizatsiyalaş va olingan xloridlarni gidrolizlaş. G.ning sisizomeri (nerol) ham a- va R-şakllari aralaşmasi holida mavjud bölib, G.ga nisbatan xuşböyroq (atirgul hidli) rangsiz suyuqlik. Qaynaş t-rasi 229- 230°, ziçligi 876 kg/m3. Suvda erimaydi, etanolda yaxşi eriydi. Nerol, atirgul va b. efir moylaridan ajratib olinadi. G. va nerol murakkab efirlar, xuşböy moddalar olişda, xuşböy hidli atirupa, sovun va yuviş vositalari i.ç. da qöllaniladi.

    Asl matn (kirill, PDF'dagidek)

    ГЕРАНИОЛ, С,0Н18О — органик бирикма, рангсиз ёки оч-сариқ рангли атир-гул ҳидли суюқдик. Мол.м. 154,26. Суюқланиш т-раси — 15°, қайнаш т-раси 229-230°, зичлиги 889 кг/м3. Сувда ёмон эрийди, этанолда ва пропиленгликолда яхши эрийди. Гераний, атиргул, цитронелла ва б. эфир мойлари тартибида а- ва р\-шакллари аралашмаси ҳолида бўлади; мураккаб эфир кўринишида ёввойи сабзи мевасидан олинадиган эфир мой и да ҳам мавжуд. Олиниш усуллари: эфир мойларидан ажратиб олиш: цитрални селектив гидридлаш; линалоолани ванадий катализаторлари иштирокида изомерлаш; мирценни гидрохлорлаш; хлоридларни CHjCOONa б-н бирга қиздириш ва ҳосил бўлган ацетатларни гидролизлаш; изопрен б-н хлорид кислотани SnCl, иштирокида теломеризациялаш ва олинган хлоридларни гидролизлаш. Г.нинг цисизомери (нерол) ҳам а- ва Р-шакллари аралашмаси ҳолида мавжуд бўлиб, Г.га нисбатан хушбўйроқ (атиргул ҳидли) рангсиз суюқлик. Қайнаш т-раси 229- 230°, зичлиги 876 кг/м3. Сувда эримайди, этанолда яхши эрийди. Нерол, атиргул ва б. эфир мойларидан ажратиб олинади. Г. ва нерол мураккаб эфирлар, хушбўй моддалар олишда, хушбўй ҳидли атирyпa, совун ва ювиш воситалари и.ч. да қўлланилади.

    Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.