Germanidlar
Manba: ÖzME, 2-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 231–232-b. — ziyouz.com
Germanidlar — germaniynint metallar b-n hosil qilgan birikmalari. G. yaltiroqligi metallarga xos, mört, qattiq moddalar. Ikkilamçi (mas, FeGe, Cu3Ge) va uçlamçi (mas, MnAlGe) G. mavjud. Köpçiligining suyuqlaniş t-rasi yuqori. Mac, Zr5Ge3 ning suyuqlaniş t-rasi 2330°, HfGe3 niki 2200», Th3Ge2 niki 2000°. G. aksariyatining elektr ötkazuvçanligi metallarga öxşaş, öta ötkazuvçanlik holatiga ötiş t-ralari yuqori. Mac, V3Ge uçun u 6,0°K va Nb3Ge uçun esa 6,9°K. G. orasida yarimötkazgiçlar (mas, Mg2Ge), ferromagnetiklar (mas, Mp5Se) ham bor. Işqrriy va işqoriy yer metallarining G.i havoda oksidlanadi, suvda gidrolizlanadi, kislotalar ta'sirida ajraladi. G. tegişli elementlarni qizdiriş yoki eritiş, şuningdek eritmalarni elektroliz qiliş, oksidlarni qaytariş va b. usullar b-n olinadi. Ba'zi G. yarimötkazgiç va magnit materiallar, yadro texnikasi va termoelementlar uçun xom aşyo, qotişmalarning mustahkamligini oşiruvçi moddalardir.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ГЕРМАНИДЛАР — германийнинт металлар б-н ҳосил қилган бирикмалари. Г. ялтироқлиги металларга хос, мўрт, қаттиқ моддалар. Иккиламчи (мас, FeGe, Cu3Ge) ва учламчи (мас, MnAlGe) Г. мавжуд. Кўпчилигининг суюқланиш т-раси юқори. Mac, Zr5Ge3 нинг суюқланиш т-раси 2330°, HfGe3 ники 2200», Th3Ge2 ники 2000°. Г. аксариятининг электр ўтказувчанлиги металларга ўхшаш, ўта ўтказувчанлик ҳолатига ўтиш т-ралари юқори. Mac, V3Ge учун у 6,0°К ва Nb3Ge учун эса 6,9°К. Г. орасида яримўтказгичлар (мас, Mg2Ge), ферромагнетиклар (мас, Мп5Се) ҳам бор. Ишқррий ва ишқорий ер металларининг Г.и ҳавода оксидланади, сувда гидролизланади, кислоталар таъсирида ажралади. Г. тегишли элементларни қиздириш ёки эритиш, шунингдек эритмаларни электролиз қилиш, оксидларни қайтариш ва б. усуллар б-н олинади. Баъзи Г. яримўтказгич ва магнит материаллар, ядро техникаси ва термоэлементлар учун хом ашё, қотишмаларнинг мустаҳкамлигини оширувчи моддалардир.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.