Geterogen reaktor
Manba: ÖzME, 2-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 254-b. — ziyouz.com
Geterogen reaktor - atom reaktorit bir xili; unda yadro yonilğisi (uran, plutoniy) faol (aktiv) zonaning boşqa elementlari va materiallaridan alohida örnatiladi. Yadro yonilğisi b-n susaytirgiç (fafit, suv, berilliy va h.k.) yaxlit sistemani taşkil qilmaydi, susaytirgiçlar yadro yonilğisiga nisbatan turliça örnatiladi. Mac, atom elektr st-yasidagi uran-grafitli G. r.da uran tayoqçalari grafit bloklaridagi iş kanallariga örnatiladi. Issiqlik ajratadigan elementlarni sovitiş uçun G. r.da katta (140 atm) bosimli suv, geliy, ba'zi metallar (mas, natriy va b.) işlatiladi. Bular yadro yonilğisidan issiqlik olib, iste'molçiga yetkazadi. Yonilği yadrolarining böliniş reaksiyasini boşqarib turiş uçun borli pölat, bor yoki kadmiy karbid qöllaniladi. G. r. i. t. ötkaziş, elektr energiya hamda boyitilgan uran (yoki plutoniy) oliş uçun örnatiladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ГЕТЕРОГЕН РЕАКТОР - атом реакторит бир хили; унда ядро ёнилғиси (уран, плутоний) фаол (актив) зонанинг бошқа элементлари ва материалларидан алоҳида ўрнатилади. Ядро ёнилғиси б-н сусайтиргич (фафит, сув, бериллий ва ҳ.к.) яхлит системани ташкил қилмайди, сусайтиргичлар ядро ёнилғисига нисбатан турлича ўрнатилади. Mac, атом электр ст-ясидаги уран-графитли Г. р.да уран таёқчалари графит блокларидаги иш каналларига ўрнатилади. Иссиқлик ажратадиган элементларни совитиш учун Г. р.да катта (140 атм) босимли сув, гелий, баъзи металлар (мас, натрий ва б.) ишлатилади. Булар ядро ёнилғисидан иссиқлик олиб, истеъмолчига етказади. Ёнилғи ядроларининг бўлиниш реакциясини бошқариб туриш учун борли пўлат, бор ёки кадмий карбид қўлланилади. Г. р. и. т. ўтказиш, электр энергия ҳамда бойитилган уран (ёки плутоний) олиш учун ўрнатилади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.