Geterogen sistema
Manba: ÖzME, 2-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 254-b. — ziyouz.com
Geterogen sistema (yun. heterogenes — har xil jinsli) — fizik xossalari yoki kimyoviy tarkiblari jihatdan har xil qismlar (turli fazalar)dan tuzilgan bir jinsli bölmagan fizik-kimyoviy sistema; öz xossalariga köra, ajratuvçi sirtlar b-n ajralgan turli qismlardan iborat böladi. G. s.ning bir fazasi b-n qöşni faza örtasidagi yuzada sistemaning bir yoki bir neça xossasi (tarkibi, ziçligi, kristall panjara parametrlari, elektr yoki magnit maydoni va h.k.) birdaniga özgaradi. Suv va uning ustidagi suv buği (agregat holatida farq bor), özaro aralaşmaydigan ikki suyuqlik — moy va suv (tarkibi farq qiladi) va h. k. G. s.ga misol böla oladi. Köpinça G. s. b-n gomogen (bir jinsli) sistema örtasida keskin çegara yöq. Mexanik aralaşmalar (suspenziyalar, emulsiyalar) b-n çin (molekulyar) eritmalar oraliği kolloid eritmalar b-n band. Kolloid eritmalarda erigan modda zarralari ularga faza tuşunçasini tatbiq etib bölmaydigan darajada mayda böladi. «G. s.» iborasi fizika va kimyoda, ayniqsa, kimyoviy termodinamikada keng qöllaniladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ГЕТЕРОГЕН СИСТЕМА (юн. heterogenes — ҳар хил жинсли) — физик хоссалари ёки кимёвий таркиблари жиҳатдан ҳар хил қисмлар (турли фазалар)дан тузилган бир жинсли бўлмаган физик-кимёвий система; ўз хоссаларига кўра, ажратувчи сиртлар б-н ажралган турли қисмлардан иборат бўлади. Г. с.нинг бир фазаси б-н қўшни фаза ўртасидаги юзада системанинг бир ёки бир неча хоссаси (таркиби, зичлиги, кристалл панжара параметрлари, электр ёки магнит майдони ва ҳ.к.) бирданига ўзгаради. Сув ва унинг устидаги сув буғи (агрегат ҳолатида фарқ бор), ўзаро аралашмайдиган икки суюқлик — мой ва сув (таркиби фарқ қилади) ва ҳ. к. Г. с.га мисол бўла олади. Кўпинча Г. с. б-н гомоген (бир жинсли) система ўртасида кескин чегара йўқ. Механик аралашмалар (суспензиялар, эмульсиялар) б-н чин (молекуляр) эритмалар оралиғи коллоид эритмалар б-н банд. Коллоид эритмаларда эриган модда зарралари уларга фаза тушунчасини татбиқ этиб бўлмайдиган даражада майда бўлади. «Г. с.» ибораси физика ва кимёда, айниқса, кимёвий термодинамикада кенг қўлланилади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.