Geterozigotalik

Geterozigotalik (yun. getero... va zigota) — genotipa muayyan genning turliça allellariga ega bölgan organizmlar holati. Geterozigotatl organizmlar genning har xil — A yoki a allellariga ega bölgan gametalarning qöşilişidan hamda gomozigotali (q. Gomozigotalik) organizmlar genotipidagi bir dominant (A-»a) yoki retsessiv gen (a—>A) mutatsiyasi natijasida hosil bölişi mumkin. Mas, ğözaning hosil (simpodiya) şoxlari tipi böyiça alternativ (keskin farqlanuvçi) belgili (çeklanmagan — SS va çeklangan şoxli — ss) liniyalari çatiştirilganda Ss genotipli (monogeterozigota) ğöza hosil böladi. Şu gen böyiça monogeterozigotalik S—»s yoki s—>S körinişida vujudga keluvçi mutatsiya natijasida ham yuz berişi mumkin. Organizmlar mono-, di- va poligete-rozigotali böladi. Bir juft allelli organizmlar (Aa) monogeterozigotali, ikki juftligi (Aa, Vv) digeterozigotali, uç juftligi esa (Aa, Vv, Ss) — trigeterozigotali va uç juftdan oşiq allellari bölsa — poligeterozigotali deb ataladi. Ma'lum bir genning öz alleli ustidan dominantligi töliq bölmasa fenotip böyiça organizmning geterozigota ekanligini aniqlaş oson, çunki genotipning geterozigota (Aa) holatida fenotipda nazarda tutilgan belgining oraliq şaklda namoyon bölişi kuzatiladi. Bunday signal (darak beruvçi) belgilar eksperimental mutagenez böyiça tadqiqotlarda mutatsiyalarning birinçi avlod (M,)da yuz berişini hisobga olişda muhim ahamiyatga ega bölişi mumkin. Ğözadagi barg plastinkasining şakli, ösimlik va tola ranglari va b. şunday belgilar hisoblanadi. Organizmdagi G. köp hollarda geterozista olib keladi. Abdurafi Aşatov.