Getlar
Manba: ÖzME, 2-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 259–260-b. — ziyouz.com
Getlar (Getae) — daklarga qardoş bölgan qad. frakiy qabilalari; mil. av. 5-a.da Bolqon ya. o. b-n Dunay daryosi oraliğidagi hududda yaşaşgan (Gerodot). Mil. av. 512 y.daDoro I ga qattiq qarşilik körsatgan. G.ga qarşi Aleksandr (Iskandar Maqsuniy) ham uruşgan. Mil. av. 1-a.da G. Dunayning quyi oqimining har ikki tomoni — ğarbda Osim daryosidan şarkda Qora dengiz qirğoklarigaça yoyilgan hududda yaşagan (Ptolemey, Strabon, Ovidiy). G.ning asosiy maşğuloti — dehqonçilik va çorvaçilik. Mil. av. 1-a.ning 60-y.larida G. qudratli harbiy qabila ittifoqi barpo etgan va birmunça muddat Ğarbiy Pont şaharlarida Rim hukmronligiga çek qöyilgan. Mil. av. 29—27 y.larda Rim sarkardasi Mark Krase G.ni Rimga tobe ettirgan, birok Rimning hukmronligi mustahkam emasdi, çunki G. ozodlik uruşini davom ettirmoqsa edilar. Faqat 106 y. Trayan G.ni uzil-kesil böysundirib, ularni yangi taşkil etilgan Rim viloyati Dakiya tarkibiga kiritgan. G.ning ozodlik kuraşi ayniqsa 3-a.da, var-varlarning Rim imperiyasiga hujumi davrida kuçaygan. Natijada Dakiyada Rim hukmronligiLvreliandavri (270— 275) ga kelib barham topgan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ГЕТЛАР (Getae) — дакларга қардош бўлган қад. фракий қабилалари; мил. ав. 5-а.да Болқон я. о. б-н Дунай дарёси оралиғидаги ҳудудда яшашган (Геродот). Мил. ав. 512 й.даДоро I га қаттиқ қаршилик кўрсатган. Г.га қарши Александр (Искандар Мақцуний) ҳам урушган. Мил. ав. 1-а.да Г. Дунайнинг қуйи оқимининг ҳар икки томони — ғарбда Осим дарёсидан шаркда Қора денгиз қирғокларигача ёйилган ҳудудда яшаган (Птолемей, Страбон, Овидий). Г.нинг асосий машғулоти — деҳқончилик ва чорвачилик. Мил. ав. 1-а.нинг 60-й.ларида Г. қудратли ҳарбий қабила иттифоқи барпо этган ва бирмунча муддат Ғарбий Понт шаҳарларида Рим ҳукмронлигига чек қўйилган. Мил. ав. 29—27 й.ларда Рим саркардаси Марк Красе Г.ни Римга тобе эттирган, бирок Римнинг ҳукмронлиги мустаҳкам эмасди, чунки Г. озодлик урушини давом эттирмоқца эдилар. Фақат 106 й. Траян Г.ни узил-кесил бўйсундириб, уларни янги ташкил этилган Рим вилояти Дакия таркибига киритган. Г.нинг озодлик кураши айниқса 3-а.да, вар-варларнинг Рим империясига ҳужуми даврида кучайган. Натижада Дакияда Рим ҳукмронлигиЛврелиандаври (270— 275) га келиб барҳам топган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.