Gidravlik dvigatel
Manba: ÖzME, 2-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 270-b. — ziyouz.com
Gidravlik dvigatel - suyuqlikning mexanik energiyasini yetakçi zveno (val, ştok)ning mexanik energiyasiga aylantiruvçi maşina. Işlaş tarziga kura dinamik (gidravlik turbina, suv ğildiragi) va hajmiy (gidrotsilindr) xillari bor. Dinamik G. d.da yetaklanuvçi zveno suyuqlik oqimining harakat miqdori momenti özgarişi hisobiga siljiydi va faqat aylanma harakat qiladi. Hajmiy G. d.da uning iş organi suyuklikning gidrostatik bosimidan harakatlanadi; uning yetaklanuvçi zvenosi çegaralangan ilgarilanma-kaytma yoki ilgarilanma-burilma harakat ham (gidrotsilindrlarda), çegaralanmagan aylanma harakat ham (gidromonitorlarda) kilişi mumkin. G. d. iş qismining tuzilişiga köra porşenli va rotorli turlarga bölinadi. Porşenli G. d.da iş kamerasi qözğalmas bölib, siqib çiqaruvçi qismi ilgarilanma-qaytma harakat qiladi; rotorli G. d.da iş kamerasi siljiydi, siqib çiqaruvçi qismi harakat qiladi. G. d.ning aksial rotorporşenli turi keng tarqalgan. Hajmiy G. d. maşinalarning gidravlik yuritmalarida qöllaniladi. Iş suyuqpigining bosimi 35 Mn/m2 (350 kg kuç/sm2). Quvvati 3000 kVt bölgan gidromonitorlar işlab çiqariladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ГИДРАВЛИК ДВИГАТЕЛЬ - суюқликнинг механик энергиясини етакчи звено (вал, шток)нинг механик энергиясига айлантирувчи машина. Ишлаш тарзига кура динамик (гидравлик турбина, сув ғилдираги) ва ҳажмий (гидроцилиндр) хиллари бор. Динамик Г. д.да етакланувчи звено суюқлик оқимининг ҳаракат миқдори моменти ўзгариши ҳисобига силжийди ва фақат айланма ҳаракат қилади. Ҳажмий Г. д.да унинг иш органи суюкликнинг гидростатик босимидан ҳаракатланади; унинг етакланувчи звеноси чегараланган илгариланма-кайтма ёки илгариланма-бурилма ҳаракат ҳам (гидроцилиндрларда), чегараланмаган айланма ҳаракат ҳам (гидромониторларда) килиши мумкин. Г. д. иш қисмининг тузилишига кўра поршенли ва роторли турларга бўлинади. Поршенли Г. д.да иш камераси қўзғалмас бўлиб, сиқиб чиқарувчи қисми илгариланма-қайтма ҳаракат қилади; роторли Г. д.да иш камераси силжийди, сиқиб чиқарувчи қисми ҳаракат қилади. Г. д.нинг аксиал роторпоршенли тури кенг тарқалган. Ҳажмий Г. д. машиналарнинг гидравлик юритмаларида қўлланилади. Иш суюқпигининг босими 35 Мн/м2 (350 кг куч/см2). Қуввати 3000 кВт бўлган гидромониторлар ишлаб чиқарилади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.