Gidrodinamik uzatma
Manba: ÖzME, 2-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 284-b. — ziyouz.com
Gidrodinamik uzatma - dvigatel uzatayotgan burovçi momentni yoki maşina-qurol valining aylanişlar sonini bevosita (poğonasiz) özgartiradigan gidravlik uzatma. Vazifasi bir öqda joylaşgan parrakli nasos va turbinalarning işi hisobiga amalga oşiriladi. Ular iş suyuqligi (qovuşoqligi kiçik moy yoki suv) b-n tölgan torsimon böşliqni hosil qiladigan darajada bir-biriga yaqin joylaştiriladi. G. u. gidromufta va gidrotransformatorga bölinadi. Ikki (nasos va turbina) parrakli ğidsiragi bölgan hamda ikkala valdagi burovçi momentlari bir xil bölgan G. u.ga gidromufta deyiladi; uningf.i.k. 95—98%. Gidromufta burğilaş qurilmalari, ta'minlaş nasoslari va b.da işlatiladi. Uçta yoki undan ortiq (nasos, yönaltiruvçi apparat va turbina) parrakli ğildiragi bölgan G. u.ga gidrotransformatorlar deyiladi; buning gidromuftadan farqi şundaki, unda sirkulyatsiyalanadigan suyuklik reaktordan qöşimça ötib, oqim yönalişini özgartiradi va turbinadagi valning burovçi momentini poğonasiz rostlaşga (özgartirişga) imkon beradi. Avtomobil, teplovozlarning transmissiyalari, kemalarning kuç uzatmalari va b.da işlatiladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ГИДРОДИНАМИК УЗАТМА - двигатель узатаётган буровчи моментни ёки машина-қурол валининг айланишлар сонини бевосита (поғонасиз) ўзгартирадиган гидравлик узатма. Вазифаси бир ўқда жойлашган парракли насос ва турбиналарнинг иши ҳисобига амалга оширилади. Улар иш суюқлиги (қовушоқлиги кичик мой ёки сув) б-н тўлган торсимон бўшлиқни ҳосил қиладиган даражада бир-бирига яқин жойлаштирилади. Г. у. гидромуфта ва гидротрансформаторга бўлинади. Икки (насос ва турбина) парракли ғидцираги бўлган ҳамда иккала валдаги буровчи моментлари бир хил бўлган Г. у.га гидромуфта дейилади; унингф.и.к. 95—98%. Гидромуфта бурғилаш қурилмалари, таъминлаш насослари ва б.да ишлатилади. Учта ёки ундан ортиқ (насос, йўналтирувчи аппарат ва турбина) парракли ғилдираги бўлган Г. у.га гидротрансформаторлар дейилади; бунинг гидромуфтадан фарқи шундаки, унда циркуляцияланадиган суюклик реактордан қўшимча ўтиб, оқим йўналишини ўзгартиради ва турбинадаги валнинг буровчи моментини поғонасиз ростлашга (ўзгартиришга) имкон беради. Автомобиль, тепловозларнинг трансмиссиялари, кемаларнинг куч узатмалари ва б.да ишлатилади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.