Gidrogenerator
Manba: ÖzME, 2-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 279-b. — ziyouz.com
Gidrogenerator GIDROGENERATOR(gidro... va generator) — gidravlik turbina yordamida aylanma harakatga keltiriladigan sinxron generator. Rotori gidroturbina iş ğildiragi öqiga birlaştiriladi. Aylaniş öqining joylaşişiga qarab, G.ning vertikal va gorizontal xillari; aylaniş çastotasiga qarab, sekin (100 ayl/min.gaça) va tez (100 ayl/min. dan yuqori) aylanadigan xillari, hosil qilinadigan quvvatiga qarab, kam (50 Mvt gaça), örtaça (50— 150 MVt) va katta (150 MVt dan yuqori) quvvatli xillari bor. Sekin aylanuvçi kuçli G.ning aylaniş öqi vertikal, tez aylanuvçi G. (kovşli gidroturbinali) larniki esa gorizontal böladi. G.lar daryolarning topologik va geologik xususiyatlarini e'tiborga olib, tez aylanuvçi köpçilik G.ning öqdari vertikal örnatiladi. G.larni konstrukiiyalaşda va montaj qilişda gidroagregat aylanuvçi kismlarining mahkamlanişiga va rotor hamda stator çulğamlarini sovitişga alohida e'tibor beriladi. G.ni uyğotişda, odatda, volga örnatilgan yordamçi özgarmas tok generatoridan, ba'zi hollarda töğrilagiçli sinxron generatordan foydalaniladi. Normal foydalaniladigan G.ning kuçlanişni generatsiyalaş diapazoni 8,8 dan 18 kV gaça, quvvat koeffitsiyenta (soir)—0,8—0,95. Tez aylanuvçi G.ning f.i.k. 97,5-98,8; sekin aylanuvçilariniki — 96,3-97,5.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ГИДРОГЕНЕРАТОР(гидро... ва генератор) — гидравлик турбина ёрдамида айланма ҳаракатга келтириладиган синхрон генератор. Ротори гидротурбина иш ғилдираги ўқига бирлаштирилади. Айланиш ўқининг жойлашишига қараб, Г.нинг вертикал ва горизонтал хиллари; айланиш частотасига қараб, секин (100 айл/мин.гача) ва тез (100 айл/мин. дан юқори) айланадиган хиллари, ҳосил қилинадиган қувватига қараб, кам (50 Мвт гача), ўртача (50— 150 МВт) ва катта (150 МВт дан юқори) қувватли хиллари бор. Секин айланувчи кучли Г.нинг айланиш ўқи вертикал, тез айланувчи Г. (ковшли гидротурбинали) ларники эса горизонтал бўлади. Г.лар дарёларнинг топологик ва геологик хусусиятларини эътиборга олиб, тез айланувчи кўпчилик Г.нинг ўқдари вертикал ўрнатилади. Г.ларни конструкииялашда ва монтаж қилишда гидроагрегат айланувчи кисмларининг маҳкамланишига ва ротор ҳамда статор чулғамларини совитишга алоҳида эътибор берилади. Г.ни уйғотишда, одатда, волга ўрнатилган ёрдамчи ўзгармас ток генераторидан, баъзи ҳолларда тўғрилагичли синхрон генератордан фойдаланилади. Нормал фойдаланиладиган Г.нинг кучланишни генерациялаш диапазони 8,8 дан 18 кВ гача, қувват коэффициента (соир)—0,8—0,95. Тез айланувчи Г.нинг ф.и.к. 97,5-98,8; секин айланувчилариники — 96,3-97,5.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.