Gidrogeologiya va muhandislik geologiyasi instituti
Manba: ÖzME, 2-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 283–284-b. — ziyouz.com
Gidrogeologiya va muhandislik geologiyasi instituti («Gidroingeo») — Özbekistonda gidrogeologik sohadagi yirik i.t. muassasasi. 1960 y.da Özbekiston FA Geologiya in-tining gidrogeologiya va muhandislik geologiyasi bölimi asosida taşkil qilingan va 1963 y.gaça Özbekistan Fanlar akademiyasi tasarrufida faoliyat körsatgan. 1963 y.da in-t sobiq Ittifoq geol. davlat qömitasi ixtiyoriga ötkazilib, qurğoq zo-nalar böyiça i. t. işlari olib boradigan ilmiy markazga aylantirildi. 1969 y.dan Özbekistan geol. vazirligi (1992 y.dan geologiya va mineral resurslari davlat qömitasi) tasarrufida. In-t xodimlari Urta Osiyo va Jan. Qozoğiston hududida yer osti suvlari zaxirasining asosiy manbalarini aniqladilar. Özbekistonning şahar va qişloqlarini sifatli içimlik suvi b-n.töla ta'minlaş ilmiy va amaliy jihatdan başorat qilindi, yer osti suvlaridan suğorişda foydalaniş usullari işlab çiqildi. Respublika hududi gidrogeologik meliorativ şaroitlari, artezian suv havzalari, muhandislik geologiyasi şaroitlari böyiça toifalandi. Şörlangan yerlarning meliorativ holatini yaxşilaş uçun gidrogeologik meliorativ toifalaştiriş va başoratlaş metodi işlab çiqilib, şu asosda Örta Osiyo regionining başoratli xaritasi tuzildi, yer osti suvlari zaxiralarini saklaş, isrof bölişiga çek qöyiş va ifloslanişining oldini oliş muammolari hal qilindi. Özbekistonning şahar va qişloqlarida yer osti suvlari sathining kötarilib ketişini töxtatiş çora-tadbirlari işlab çiqildi. Toğli joylarda odamlar hayotiga xavf solayotgan va xöjalikka katta zarar keltiradigan geodinamik jarayonlar (toğ köçişi, qulaşi, sel, karst) ning vujudga keliş qonuniyatlarini urganiş metodi yaratildi. Özbekistan resggublikasi mustaqillikka erişgandan söng, in-t quruq iqlimli mintaqalarning gidrogeologiya va muhandislik geologiyasi masalalari böyiça i. t. olib boradigan markazga aylandi. In-tda ayni paytda içimlik, mineral, termal va sanoat uçun zarur suvlarni kidirib topiş, zaxirasini hisoblaş, suvni neft mahsulotlari b-n ifloslanişdan saklaş, xavfli muhandislik, geologik jarayonlarni başoratlaş, gidrogeologiya va muhandislik geologiyasi böyiça tuzilgan hisob-kitob va rejalarni ekspertiza qiliş kabi muammo va mavzular böyiça izlanişlar olib borilmoqda. In-tda 2001 y.da 10 ta i. t. laboratoriyasida 128 ilmiy xodim, şu jumladan 3 fan dri, 30 fan nomzodi va 36 muhandis, laborant işladi. 1997 y.dan boşlab «Gidroingeo» in-ti qoşida ilmiy daraja beradigan Ilmiy kengaş faoliyat körsatmoqda. «Gidroingeo»ni ilmiy yönalişlarini işlab çikişda va malakali xodimlar tayyorlaşda Ğ. O. Mavlonov, A. N. Sultonxujayev, N. A. Kenesarin, S. Ş. Mirzayev, V. G. Samoylenko, N. N. Hojiboyev, A. S. Hasanov, R. A. Niyozov va b. salmoqli hissa quşdilar. In-t boy kutubxonaga ega (18 mingdan ortiq asar).
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ГИДРОГЕОЛОГИЯ ВА МУҲАНДИСЛИК ГЕОЛОГИЯСИ ИНСТИТУТИ («Гидроингео») — Ўзбекистонда гидрогеологик соҳадаги йирик и.т. муассасаси. 1960 й.да Ўзбекистон ФА Геология ин-тининг гидрогеология ва муҳандислик геологияси бўлими асосида ташкил қилинган ва 1963 й.гача Ўзбекистан Фанлар академияси тасарруфида фаолият кўрсатган. 1963 й.да ин-т собиқ Иттифоқ геол. давлат қўмитаси ихтиёрига ўтказилиб, қурғоқ зо-налар бўйича и. т. ишлари олиб борадиган илмий марказга айлантирилди. 1969 й.дан Ўзбекистан геол. вазирлиги (1992 й.дан геология ва минерал ресурслари давлат қўмитаси) тасарруфида. Ин-т ходимлари Урта Осиё ва Жан. Қозоғистон ҳудудида ер ости сувлари захирасининг асосий манбаларини аниқладилар. Ўзбекистоннинг шаҳар ва қишлоқларини сифатли ичимлик суви б-н.тўла таъминлаш илмий ва амалий жиҳатдан башорат қилинди, ер ости сувларидан суғоришда фойдаланиш усуллари ишлаб чиқилди. Республика ҳудуди гидрогеологик мелиоратив шароитлари, артезиан сув ҳавзалари, муҳандислик геологияси шароитлари бўйича тоифаланди. Шўрланган ерларнинг мелиоратив ҳолатини яхшилаш учун гидрогеологик мелиоратив тоифалаштириш ва башоратлаш методи ишлаб чиқилиб, шу асосда Ўрта Осиё регионининг башоратли харитаси тузилди, ер ости сувлари захираларини саклаш, исроф бўлишига чек қўйиш ва ифлосланишининг олдини олиш муаммолари ҳал қилинди. Ўзбекистоннинг шаҳар ва қишлоқларида ер ости сувлари сатҳининг кўтарилиб кетишини тўхтатиш чора-тадбирлари ишлаб чиқилди. Тоғли жойларда одамлар ҳаётига хавф солаётган ва хўжаликка катта зарар келтирадиган геодинамик жараёнлар (тоғ кўчиши, қулаши, сел, карст) нинг вужудга келиш қонуниятларини урганиш методи яратилди. Ўзбекистан ресггубликаси мустақилликка эришгандан сўнг, ин-т қуруқ иқлимли минтақаларнинг гидрогеология ва муҳандислик геологияси масалалари бўйича и. т. олиб борадиган марказга айланди. Ин-тда айни пайтда ичимлик, минерал, термал ва саноат учун зарур сувларни кидириб топиш, захирасини ҳисоблаш, сувни нефть маҳсулотлари б-н ифлосланишдан саклаш, хавфли муҳандислик, геологик жараёнларни башоратлаш, гидрогеология ва муҳандислик геологияси бўйича тузилган ҳисоб-китоб ва режаларни экспертиза қилиш каби муаммо ва мавзулар бўйича изланишлар олиб борилмоқда. Ин-тда 2001 й.да 10 та и. т. лабораториясида 128 илмий ходим, шу жумладан 3 фан дри, 30 фан номзоди ва 36 муҳандис, лаборант ишлади. 1997 й.дан бошлаб «Гидроингео» ин-ти қошида илмий даража берадиган Илмий кенгаш фаолият кўрсатмоқда. «Гидроингео»ни илмий йўналишларини ишлаб чикишда ва малакали ходимлар тайёрлашда Ғ. О. Мавлонов, А. Н. Султонхужаев, Н. А. Кенесарин, С. Ш. Мирзаев, В. Г. Самойленко, Н. Н. Ҳожибоев, А. С. Ҳасанов, Р. А. Ниёзов ва б. салмоқли ҳисса қушдилар. Ин-т бой кутубхонага эга (18 мингдан ортиқ асар).
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.