Gidrogeotermiya
Manba: ÖzME, 2-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 284-b. — ziyouz.com
Gidrogeotermiya — gidrogeodinamik sistemalarda t-ra almaşinuvi, yer osti suvlari va ularga töyingan qatlamlarning t-rasini özgarib turişi qonuniyatlarini örganadigan fan. G. termal (yerning ma'lum çuqurliklarida töplanadigan yoki yer yoriqlaridan yuzaga oqib çiqadigan, t-rasi 20° dan kam bölmagan) suvlarning hosil bölişi, suv miqdorining sutka, yil, asr mobaynida özgarişi va sarflanişi qonuniyatlarini hamda yer osti böşliqparini örganadi. G. yer yadrosidagi issiqlikni örganiş b-n aloqador. Arxeologik tadqiqotlardan ma'lum bölişiça, hatto jez davri (mil. av. 5—1- a.lar)da kişilar davolaniş maqsadida termomineral suvdan foydalanişgan. Tabiatda asosan uçta gidrogeotermik rejim mavjud: oçiq, yopiq, va aralaş. Keyingi paytlarda yer osti issiq suvlari tez-tez ifloslanmoqda. Bunday ifloslanişlarni bartaraf etişda termometrik ölçovlar muhim rol öynaydi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ГИДРОГЕОТЕРМИЯ — гидрогеодинамик системаларда т-ра алмашинуви, ер ости сувлари ва уларга тўйинган қатламларнинг т-расини ўзгариб туриши қонуниятларини ўрганадиган фан. Г. термал (ернинг маълум чуқурликларида тўпланадиган ёки ер ёриқларидан юзага оқиб чиқадиган, т-раси 20° дан кам бўлмаган) сувларнинг ҳосил бўлиши, сув миқдорининг сутка, йил, аср мобайнида ўзгариши ва сарфланиши қонуниятларини ҳамда ер ости бўшлиқпарини ўрганади. Г. ер ядросидаги иссиқликни ўрганиш б-н алоқадор. Археологик тадқиқотлардан маълум бўлишича, ҳатто жез даври (мил. ав. 5—1- а.лар)да кишилар даволаниш мақсадида термоминерал сувдан фойдаланишган. Табиатда асосан учта гидрогеотермик режим мавжуд: очиқ, ёпиқ, ва аралаш. Кейинги пайтларда ер ости иссиқ сувлари тез-тез ифлосланмоқда. Бундай ифлосланишларни бартараф этишда термометрик ўлчовлар муҳим роль ўйнайди.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.