Gidrokarbonatlar
Manba: ÖzME, 2-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 286-b. — ziyouz.com
Gidrokarbonatlar GIDROKARBONATLAR, bikarbonatlar — karbonat kislota (H2CO3) ning nordon tuzlari, mas, NaHCO, (natriy gidrokarbonat). Karbonatlarga yoki gidroksidlarga suv iştirokida SOg ta'sir ettirib olinadi. Qizdirilganda karbonatlarga aylanadi. Mac, 2NaHCO3- >Na2CO3+H2O+CO,T. Hammasi suvda eriydi. Kalsiy gidrokarbonat — Sa(HCO3)2 suviing qattiqligini oşiradi. G. qon reaksiyasini doim bir xil saklaydigan bufer moddalar bölib, organizmda muhim fiziologik rol öynaydi. Köproq işlatiladigani — natriy gidrokarbonat (natriy bikarbonat, içimlik soda, NaHCO3) me'da şirasida kislota köpayganda, mevda va ön ikki barmoq içakning yara kasalligida, şuningdek atsidoz b-n davom etadigan kasalliklar (qandli diabet, yuqumli kasalliklar va h.k.)da poroşok, tabletka va eritmalari buyuriladi, oziq-ovqat sanoatida ham işlatiladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ГИДРОКАРБОНАТЛАР, бикарбонатлар — карбонат кислота (Н2СО3) нинг нордон тузлари, мас, NaHCO, (натрий гидрокарбонат). Карбонатларга ёки гидроксидларга сув иштирокида СОг таъсир эттириб олинади. Қиздирилганда карбонатларга айланади. Mac, 2NaHCO3- >Na2CO3+H2O+CO,T. Ҳаммаси сувда эрийди. Кальций гидрокарбонат — Са(НСО3)2 сувиинг қаттиқлигини оширади. Г. қон реакциясини доим бир хил саклайдиган буфер моддалар бўлиб, организмда муҳим физиологик роль ўйнайди. Кўпроқ ишлатиладигани — натрий гидрокарбонат (натрий бикарбонат, ичимлик сода, NaHCO3) меъда ширасида кислота кўпайганда, мевда ва ўн икки бармоқ ичакнинг яра касаллигида, шунингдек ацидоз б-н давом этадиган касалликлар (қандли диабет, юқумли касалликлар ва ҳ.к.)да порошок, таблетка ва эритмалари буюрилади, озиқ-овқат саноатида ҳам ишлатилади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.