Gidrokimyo
Manba: ÖzME, 2-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 286-b. — ziyouz.com
Gidrokimyo (gidro.. va kimyo) — tabiatdagi suvlarning kimyoviy tarkibini hamda ularning kimyoviy, fizik va biologik jarayonlar ta'sirida özgariş qonuniyatlarini örganuvçi fan. G. geokimyo, gidrogeologiya va gidrologiya fanlari b-n çambarças boğliq. Petrografiya, mineralşunoslik, tuproqşunoslik, gidrogeologiya, gidrobiologiya va b. fanlarning rivojlanişida G.ning ahamiyati katta. Kimyoviy tarkibi va minerallaniş darajasiga qarab tabiatdagi suvlar çuçuk (tuz 1 l da 1 g ça), taxir (tuz 1 l da 1 g dan ortiq) va şör (tuz 1 l da 50 g dan köp) suvlarga bölinadi. Kation va anionlar miqdoriga kura, xloridli, sulfatli, karbonatli yoki natriyli, magniyli, kalsiyli suvlar buladi. Aholi yaşayotgan joy, sanoat korxonalarini suv b-n ta'minlaş, oqar suvlarni tozalaş, neft, ruda konlarini qidirişda G.ning roli katta. G. yodli, bromli, radioaktiv, mineral suvlardan xalq xöjaligida, tibbiyotda foydalaniş yöllarini ham örganadi. G. yer osti suvlari tarkibini örganiş, baliqlarning tez-tez joy özgartirib turiş sabablarini aniqlaş va harbiy maqsadlarda ahamiyatli. Qadimdan odamlar suvlarning ta'mi, rangi, hidi, issiq-sovuqligi, öyuvçanligiga qarab turli maqsadlarda foydalanişgan. Abu Ali ibn Sino turli kasalliklarni davolaşda tabiiy suvlardan foydalangan. Özbekistonda tabiiy suvlar kimyosini örganişga F. O. Mavlonov, M. Sultonxöjayevlar katta hissa qöşdi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ГИДРОКИМЁ (гидро.. ва кимё) — табиатдаги сувларнинг кимёвий таркибини ҳамда уларнинг кимёвий, физик ва биологик жараёнлар таъсирида ўзгариш қонуниятларини ўрганувчи фан. Г. геокимё, гидрогеология ва гидрология фанлари б-н чамбарчас боғлиқ. Петрография, минералшунослик, тупроқшунослик, гидрогеология, гидробиология ва б. фанларнинг ривожланишида Г.нинг аҳамияти катта. Кимёвий таркиби ва минералланиш даражасига қараб табиатдаги сувлар чучук (туз 1 л да 1 г ча), тахир (туз 1 л да 1 г дан ортиқ) ва шўр (туз 1 л да 50 г дан кўп) сувларга бўлинади. Катион ва анионлар миқдорига кура, хлоридли, сульфатли, карбонатли ёки натрийли, магнийли, кальцийли сувлар булади. Аҳоли яшаётган жой, саноат корхоналарини сув б-н таъминлаш, оқар сувларни тозалаш, нефть, руда конларини қидиришда Г.нинг роли катта. Г. йодли, бромли, радиоактив, минерал сувлардан халқ хўжалигида, тиббиётда фойдаланиш йўлларини ҳам ўрганади. Г. ер ости сувлари таркибини ўрганиш, балиқларнинг тез-тез жой ўзгартириб туриш сабабларини аниқлаш ва ҳарбий мақсадларда аҳамиятли. Қадимдан одамлар сувларнинг таъми, ранги, ҳиди, иссиқ-совуқлиги, ўювчанлигига қараб турли мақсадларда фойдаланишган. Абу Али ибн Сино турли касалликларни даволашда табиий сувлардан фойдаланган. Ўзбекистонда табиий сувлар кимёсини ўрганишга F. О. Мавлонов, М. Султонхўжаевлар катта ҳисса қўшди.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.