Gidrolokator
Manba: ÖzME, 2-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 293-b. — ziyouz.com
Gidrolokator (gidro... va lot. loco —joylaştiraman) —suv ostidagi obyektlarning vaziyatini tovuş signallari yordamida aniqlaydigan gidroakustik st-ya (asbob). G. yordamida suv ostidagi obyekt (mas, çökkan kema) gaça bölgan masofa, qiya uzoqlik böyiça suvga botiş çuqurligi, vertikal tekislik böyiça obyekt tomonga yönaliş burçagi aniqlanadi. G.ning işlaş tarzi quyidagiça: generator işlab çiqaradigan elektr kuçlanişlar impulsi «qabul qiliş —uzatiş» uzibulagiçi orqali elektrakustik vibratorga boradi. Vibrator akustik impulslarni muayyan burçak ostida yoki hamma yönalişlarda suvga tarqatadi. Obyektga tegib qaytgan impulsli signallar maxsus asboblar (rekorder, radiokarnay, telefon, elektronnurli trubka) da qayd qilinadi va işlov beriladi hamda tegişli körsatkiçlar aniqlanadi. G. obyektni qidiriş usuliga köra, odimli qidiriş, sektorli qidiriş va doiraviy kuzatuv xillariga bölinadi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ГИДРОЛОКАТОР (гидро... ва лот. loco —жойлаштираман) —сув остидаги объектларнинг вазиятини товуш сигналлари ёрдамида аниқлайдиган гидроакустик ст-я (асбоб). Г. ёрдамида сув остидаги объект (мас, чўккан кема) гача бўлган масофа, қия узоқлик бўйича сувга ботиш чуқурлиги, вертикал текислик бўйича объект томонга йўналиш бурчаги аниқланади. Г.нинг ишлаш тарзи қуйидагича: генератор ишлаб чиқарадиган электр кучланишлар импульси «қабул қилиш —узатиш» узибулагичи орқали электракустик вибраторга боради. Вибратор акустик импульсларни муайян бурчак остида ёки ҳамма йўналишларда сувга тарқатади. Объектга тегиб қайтган импульсли сигналлар махсус асбоблар (рекордер, радиокарнай, телефон, электроннурли трубка) да қайд қилинади ва ишлов берилади ҳамда тегишли кўрсаткичлар аниқланади. Г. объектни қидириш усулига кўра, одимли қидириш, секторли қидириш ва доиравий кузатув хилларига бўлинади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.