Gidromexanizatsiya
Manba: ÖzME, 2-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 295–296-b. — ziyouz.com
Gidromexanizatsiya (gidro... va mexanizatsiya) —yer qaziş va kon işlarini mexanizatsiyalaş usullaridan biri. Unda texnologik jarayonlar yoki ularning bir qismi suv oqimi energiyasi hisobiga bajariladi. Quriliş va kon işlarida suv energiyasidan foydalaniş mil. av. 1-a.ga töğri keladi. Suvdan dastlab oltin va qörğoşin qazib olişda, keyinçalik kanallar, ariq qazişda foydalanganlar. Bora-bora bu işlar mexanizatsiyalaştirilgan. G.dagi asosiy texnologik jarayonlar: kon jins larini öpiriş (gidromonitorlar, zemlesoslar suv oqimi, bosimli yoki bosimsiz gidrotransportdan foydalaniladi), tuproqni oqizib uyum (damba, töğon, kötarma va b.) hosil qiliş, foydali qazilmalarni boyitiş. Bulardan taşqari, G.dan kömir qazib olişda, kon jinslarini bir joydan ikkinçi joyga surişda, ariq va zovurlarni tozalaşda, suyuq öğitlarni çiqarib olişda, baliq sanoatida baliqlarni tördan böşatişda, ularni baliq z-dlariga taşişda, issiqlik elektr st-yalarida kul, şlaklarni taşiş va b.da foydalaniladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ГИДРОМЕХАНИЗАЦИЯ (гидро... ва механизация) —ер қазиш ва кон ишларини механизациялаш усулларидан бири. Унда технологик жараёнлар ёки уларнинг бир қисми сув оқими энергияси ҳисобига бажарилади. Қурилиш ва кон ишларида сув энергиясидан фойдаланиш мил. ав. 1-а.га тўғри келади. Сувдан дастлаб олтин ва қўрғошин қазиб олишда, кейинчалик каналлар, ариқ қазишда фойдаланганлар. Бора-бора бу ишлар механизациялаштирилган. Г.даги асосий технологик жараёнлар: кон жинс ларини ўпириш (гидромониторлар, землесослар сув оқими, босимли ёки босимсиз гидротранспортдан фойдаланилади), тупроқни оқизиб уюм (дамба, тўғон, кўтарма ва б.) ҳосил қилиш, фойдали қазилмаларни бойитиш. Булардан ташқари, Г.дан кўмир қазиб олишда, кон жинсларини бир жойдан иккинчи жойга суришда, ариқ ва зовурларни тозалашда, суюқ ўғитларни чиқариб олишда, балиқ саноатида балиқларни тўрдан бўшатишда, уларни балиқ з-дларига ташишда, иссиқлик электр ст-яларида кул, шлакларни ташиш ва б.да фойдаланилади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.