Gidrostatika
Manba: ÖzME, 2-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 300-b. — ziyouz.com
Gidrostatika (gidro... va statika) —gidroaeromexanikanşg suyuqlik muvozanatini va unga botirilgan jismga sokin suyuqlikning ta'sirini örganadigan bölimi. Asosiy masalalaridan biri suyuqdikda bosimning taqsimlanişi (tarqalişi)dir. Bosimning taqsimlanişini bilgan holda G. qonunlari asosida suyuqlikka botirilgan jismlarga, mas, suv osti kemasiga, töğon devoriga sokin suyuqlik tomon i dan körsatiladigan ta'sir kuçlarini hisoblaş mumkin. Xususan, jismlarning suyuqlik sirtida va içida suziş şartlarini, şuningdek suzayotgan jismlarning ustuvorlik şartlarini aniqlaş lozim. Bu hol kemasozlikda muhimdir. Gidravlik press, gidravlik akkumulyator, suyuqlik manometri, sifon va b. maşinalar hamda asboblarning işlaşi G. qonunlariga, xususan Paskal qonuniga asoslanadi. G.ning asosiy qonunlaridan biri — Arximed konuni bölib, u suyuqdik va gazga botirilgan jismga ta'sir qiluvçi itariş kuçlari kattaligini belgilab beradi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ГИДРОСТАТИКА (гидро... ва статика) —гидроаэромеханиканшг суюқлик мувозанатини ва унга ботирилган жисмга сокин суюқликнинг таъсирини ўрганадиган бўлими. Асосий масалаларидан бири суюқдикда босимнинг тақсимланиши (тарқалиши)дир. Босимнинг тақсимланишини билган ҳолда Г. қонунлари асосида суюқликка ботирилган жисмларга, мас, сув ости кемасига, тўғон деворига сокин суюқлик томон и дан кўрсатиладиган таъсир кучларини ҳисоблаш мумкин. Хусусан, жисмларнинг суюқлик сиртида ва ичида сузиш шартларини, шунингдек сузаётган жисмларнинг устуворлик шартларини аниқлаш лозим. Бу ҳол кемасозликда муҳимдир. Гидравлик пресс, гидравлик аккумулятор, суюқлик манометри, сифон ва б. машиналар ҳамда асбобларнинг ишлаши Г. қонунларига, хусусан Паскаль қонунига асосланади. Г.нинг асосий қонунларидан бири — Архимед конуни бўлиб, у суюқдик ва газга ботирилган жисмга таъсир қилувчи итариш кучлари катталигини белгилаб беради.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.