Gidrotexnik zulfin
Manba: ÖzME, 2-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 302-b. — ziyouz.com
Gidrotexnik zulfin -gidrotexnik inşootlar (töğon, şlyuz, quvur, baliq ötkazgiç, gidrotexnika tunneli va b.)ning suv ötkazuvçi teşiklarini töla yoki qisman berkitadigan qurilma. Asosiy qismi qözğaluvçan qurilma, tayanç qismlar va ziçlagiçlardan iborat. Zulfinlar statsionar (muqim) böladi yoki harakatlanuvçi mexanizmlar (çiğir, kötariş krani, gidravlik kötargiçlar) yordamida; kam suv ötkaziladigan joylarda qölda oçiladi yoki yopiladi. Köpinça, masofadan turib yoki avtomatik tarzda boşqariladi. G. z. inşootda joylaşişiga köra sirtqi (suv tuşirmasi tepasida) va çuqur (yuqorigi byef sathidan pastda); vazifasiga köra asosiy (iş zulfini); ta'mirlaş paytida foydalaniladigan, avariya sodir bölganda oçiladigan, quriliş zul-finlari; zaxira; tuzilişiga köra segmentli, sektorli valikli va b.; materialiga köra metall (pölat), yoğoç, temir-beton, plastmassadan yasalgan xillarga bölinadi (rasmga q.). Mexanik tarzda işlaydigan sirtqi zulfinlar keng işlatiladi. Bular oddiyligi va puxta işlaşi b-n boşqalaridan farq qiladi. G. z. suv sathi va sarfini rostlaş uçun, kema, yoğoç, oqiziqlar va b.ni ötkazib yuboriş uçun xizmat qiladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ГИДРОТЕХНИК ЗУЛФИН -гидротехник иншоотлар (тўғон, шлюз, қувур, балиқ ўтказгич, гидротехника туннели ва б.)нинг сув ўтказувчи тешикларини тўла ёки қисман беркитадиган қурилма. Асосий қисми қўзғалувчан қурилма, таянч қисмлар ва зичлагичлардан иборат. Зулфинлар стационар (муқим) бўлади ёки ҳаракатланувчи механизмлар (чиғир, кўтариш крани, гидравлик кўтаргичлар) ёрдамида; кам сув ўтказиладиган жойларда қўлда очилади ёки ёпилади. Кўпинча, масофадан туриб ёки автоматик тарзда бошқарилади. Г. з. иншоотда жойлашишига кўра сиртқи (сув туширмаси тепасида) ва чуқур (юқориги бьеф сатҳидан пастда); вазифасига кўра асосий (иш зулфини); таъмирлаш пайтида фойдаланиладиган, авария содир бўлганда очиладиган, қурилиш зул-финлари; захира; тузилишига кўра сегментли, секторли валикли ва б.; материалига кўра металл (пўлат), ёғоч, темир-бетон, пластмассадан ясалган хилларга бўлинади (расмга қ.). Механик тарзда ишлайдиган сиртқи зулфинлар кенг ишлатилади. Булар оддийлиги ва пухта ишлаши б-н бошқаларидан фарқ қилади. Г. з. сув сатҳи ва сарфини ростлаш учун, кема, ёғоч, оқизиқлар ва б.ни ўтказиб юбориш учун хизмат қилади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.