Gidrotexnika tunneli
Manba: ÖzME, 2-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 304–305-b. — ziyouz.com
Gidrotexnika tunneli -ustki tuproq qatlamini qazib olmagan holda yer qobiğiga quriladigan yer osti suv ötkazgiçi. G. t. grunt (tuproq) ni qazib oçiş qiyin bölgan, aholi ziç joylaşgan yoki öpirilib tuşadigan tik nişabli yerlarga, suv ötkazgiç çuqur joylaşgan yerlarga quriladi. Vazifasiga köra, energetika, irrigatsiya, kema qatnovi, quriliş (gidrouzellarni qurişda vaqtinçalik suvni buriş uçun) G.t.lariga bölinadi. G. t. kesim yuzining şakli va ölçamlari qurşab olgan toğ jinslaridan çiqadigan suvning harakatiga, toğning tik va yonlama bosimi qiymatiga qarab (oval, töğri törtburçakli, teganasimon, taqasimon, doira) qabul qilinadi. Suv bosimi yuqori hududlardagi yirik gidrouzellar qurilişida G. t. bir neça bosqiçli qilib quriladi. Toşkent viloyatidagi Çorvoq suv omboriga qurilgan G. t.ning diametri 12 m, uz. 774 m.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ГИДРОТЕХНИКА ТУННЕЛИ -устки тупроқ қатламини қазиб олмаган ҳолда ер қобиғига қуриладиган ер ости сув ўтказгичи. Г. т. грунт (тупроқ) ни қазиб очиш қийин бўлган, аҳоли зич жойлашган ёки ўпирилиб тушадиган тик нишабли ерларга, сув ўтказгич чуқур жойлашган ерларга қурилади. Вазифасига кўра, энергетика, ирригация, кема қатнови, қурилиш (гидроузелларни қуришда вақтинчалик сувни буриш учун) Г.т.ларига бўлинади. Г. т. кесим юзининг шакли ва ўлчамлари қуршаб олган тоғ жинсларидан чиқадиган сувнинг ҳаракатига, тоғнинг тик ва ёнлама босими қийматига қараб (овал, тўғри тўртбурчакли, теганасимон, тақасимон, доира) қабул қилинади. Сув босими юқори ҳудудлардаги йирик гидроузеллар қурилишида Г. т. бир неча босқичли қилиб қурилади. Тошкент вилоятидаги Чорвоқ сув омборига қурилган Г. т.нинг диаметри 12 м, уз. 774 м.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.