Asosiy mazmunga ötiş
Qidiriş…Ctrl K

    Şrift ölçami

    Gidrotransforma

    Manba: ÖzME, 2-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 305-b. — ziyouz.com

    Gidrotransforma N S F O R M A - TOR -q. Gidrodinamik uzatma. GIDROTURBINA,suv turbinasi — suvning mexanik energiyasi hisobiga valga aylanma harakat beradigan parrakli gidravlik dvigatel. Asosan GES larda elektr generatorlarki harakatga keltiriş uçun qöllaniladi. Işlaş tarziga kura G. faol (aktiv) va (reaktiv) xillarga, iş ğildiragi valining joylaştirilişiga köra, vertikal, gorizontal va qiya örnatiladigan xillarga bölinadi. G.ning asosiy iş organi iş ğildiragi. Faol G.da suv erkin oqimda iş ğildiragiga soplo orqali, reaktiv G.da esa suv bosim ostida yönaltiruvçi apparat orqali beriladi. Faol G.da iş ğildiragiga keladigan va undan çiqadigan suv bosimi bir xilda (atmosfera bosimiga teng) böladi. Reaktiv G.da iş ğildiragiga beriladigan suv bosimi atmosfera bosimidan ortiq, undan çiqadigan suvning bosimi esa atmosfera bosimidan ortiq yoki kam bölişi mumkin. Suv oqimining iş ğildiragiga ta'siri yönalişi böyiça reaktiv G. öqaviy va radial-öqaviy xillarga, quvvatni rostlaş usuli böyiça bir marta rostlanadigan va ikki marta rostlanadigan xillarga bölinadi. Faol G. köpinça kovşli qilib tayyorlanadi. Ular parsial va noparsial xillarga bölinadi. Parsial G.da suv iş ğildiragiga bir yoki bir neça soplolar orqali keltiriladi va unda bir vaktning özida iş ğildiragining bir yoki bir neça parragi işlaydi. Noparsial G.da suv bitta halqasimon oqimda beriladi va iş ğildiragining barça parraklari bir vaqtda işlaydi. Yirik G.lar tezlikni avtomatik rostlaş qurilmalari b-n jihozlanadi. Gidroakkumulyatsiya elektr stansiyalari va kötariliş suv elektr stansiyalarida nasos rejimida ham, turbina rejimida ham işlaydigan nasos-turbina hamda dvigatel rejimida ham, generator rejimida ham işlaydigan dvigatel-generatordan taşkil topgan gidroagregatlar qöllaniladi. Yangi G.ni yaratişdagi asosiy omillar: quvvatni oşiriş, G.ni takomillaştiriş, sifatini yaxşilaş, uskunalarning puxtaligi va köpga çidamliligini oşiriş va b.

    Asl matn (kirill, PDF'dagidek)

    Г И Д Р О Т Р А Н С Ф О Р М А - ТОР -қ. Гидродинамик узатма. ГИДРОТУРБИНА,сув турбинаси — сувнинг механик энергияси ҳисобига валга айланма ҳаракат берадиган парракли гидравлик двигатель. Асосан ГЭС ларда электр генераторларки ҳаракатга келтириш учун қўлланилади. Ишлаш тарзига кура Г. фаол (актив) ва (реактив) хилларга, иш ғилдираги валининг жойлаштирилишига кўра, вертикал, горизонтал ва қия ўрнатиладиган хилларга бўлинади. Г.нинг асосий иш органи иш ғилдираги. Фаол Г.да сув эркин оқимда иш ғилдирагига сопло орқали, реактив Г.да эса сув босим остида йўналтирувчи аппарат орқали берилади. Фаол Г.да иш ғилдирагига келадиган ва ундан чиқадиган сув босими бир хилда (атмосфера босимига тенг) бўлади. Реактив Г.да иш ғилдирагига бериладиган сув босими атмосфера босимидан ортиқ, ундан чиқадиган сувнинг босими эса атмосфера босимидан ортиқ ёки кам бўлиши мумкин. Сув оқимининг иш ғилдирагига таъсири йўналиши бўйича реактив Г. ўқавий ва радиал-ўқавий хилларга, қувватни ростлаш усули бўйича бир марта ростланадиган ва икки марта ростланадиган хилларга бўлинади. Фаол Г. кўпинча ковшли қилиб тайёрланади. Улар парциал ва нопарциал хилларга бўлинади. Парциал Г.да сув иш ғилдирагига бир ёки бир неча соплолар орқали келтирилади ва унда бир вактнинг ўзида иш ғилдирагининг бир ёки бир неча парраги ишлайди. Нопарциал Г.да сув битта ҳалқасимон оқимда берилади ва иш ғилдирагининг барча парраклари бир вақтда ишлайди. Йирик Г.лар тезликни автоматик ростлаш қурилмалари б-н жиҳозланади. Гидроаккумуляция электр станциялари ва кўтарилиш сув электр станцияларида насос режимида ҳам, турбина режимида ҳам ишлайдиган насос-турбина ҳамда двигатель режимида ҳам, генератор режимида ҳам ишлайдиган двигатель-генератордан ташкил топган гидроагрегатлар қўлланилади. Янги Г.ни яратишдаги асосий омиллар: қувватни ошириш, Г.ни такомиллаштириш, сифатини яхшилаш, ускуналарнинг пухталиги ва кўпга чидамлилигини ошириш ва б.

    Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.