Gigantizm
Manba: ÖzME, 2-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 266-b. — ziyouz.com
Gigantizm (yun. gigas, gigantos — ulkan), ulkanlik, darozlik — odam böyining haldan taşqari baland bölişi, patologii ösişi. Gipofizda ösiş gormonining köp işlanib çiqişi sabab böladi. G. köproq erkaklarda, ösmirlik davrida uçraydi. Böyi 1,75 m dan baland kişilar novça, 2 m dan balandlari daroz hisoblanadi (q. Akromegaliya). G.ni baland böylilik b-n yangliştirmaslik lozim. G.ning yevnuxoid xilida barmoqlar, qöl-oyoq panjalari katta böladi, lekin ikkilamçi jinsiy belgilar va jinsiy a'zolar yaxşi rivojlanmaydi. Ba'zan tananing ayrim-a'zosigina katta yoki uzun böladi, bu qisman G. deyiladi. Gigant odamlar hamişa soğlom bölavermaydi, ular boş oğriği, darmonsizlik, tez çarçaş, qöl-oyoklari oğrişidan şikoyat qilişadi. Muskullari oldiniga baquvvat bölişi mumkin, keyinçalik esa kuçsizlanib qoladi. Xotira, ruhiy faoliyat hamda jinsiy funksiyalarning buzilişi, şuningdek gormonal özgarişlar (qalqonsimon bez, me'da osti bezi, jinsiy bezlarda) kuzatiladi. Ularning buy-basti mutanosib bölmaydi, oyoq-qöli, ayniqsa oyoği uzun böladi, boşi hiyla kiçik körinadi. Agar bola tengqurlaridan ança baland bölsa, vraçga murojaat qilib, tegişli maslahatlar oliş lozim. Gormonal preparatlar, nur b-n davolaş köpinça yaxşi naf beradi.
Q.: Akromegaliya
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ГИГАНТИЗМ (юн. gigas, gigantos — улкан), улканлик, дарозлик — одам бўйининг ҳалдан ташқари баланд бўлиши, патологии ўсиши. Гипофизда ўсиш гормонининг кўп ишланиб чиқиши сабаб бўлади. Г. кўпроқ эркакларда, ўсмирлик даврида учрайди. Бўйи 1,75 м дан баланд кишилар новча, 2 м дан баландлари дароз ҳисобланади (қ. Акромегалия). Г.ни баланд бўйлилик б-н янглиштирмаслик лозим. Г.нинг евнухоид хилида бармоқлар, қўл-оёқ панжалари катта бўлади, лекин иккиламчи жинсий белгилар ва жинсий аъзолар яхши ривожланмайди. Баъзан тананинг айрим-аъзосигина катта ёки узун бўлади, бу қисман Г. дейилади. Гигант одамлар ҳамиша соғлом бўлавермайди, улар бош оғриғи, дармонсизлик, тез чарчаш, қўл-оёклари оғришидан шикоят қилишади. Мускуллари олдинига бақувват бўлиши мумкин, кейинчалик эса кучсизланиб қолади. Хотира, руҳий фаолият ҳамда жинсий функцияларнинг бузилиши, шунингдек гормонал ўзгаришлар (қалқонсимон без, меъда ости бези, жинсий безларда) кузатилади. Уларнинг буй-басти мутаносиб бўлмайди, оёқ-қўли, айниқса оёғи узун бўлади, боши ҳийла кичик кўринади. Агар бола тенгқурларидан анча баланд бўлса, врачга мурожаат қилиб, тегишли маслаҳатлар олиш лозим. Гормонал препаратлар, нур б-н даволаш кўпинча яхши наф беради.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.