Gilzoyi hokimligi
Manba: ÖzME, 3-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 317-b. — ziyouz.com
Gilzoyi hokimligi - afğonlarning safaviylar hukmronligiga qarşi kötargan qözğoloni natijasida Qandahor viloyati (Afğoniston)da 1709 y. taşkil topgan hokimlik. G. h. ning asosiy harbiy tayançini gilzoyi qabilasining ğarbiy tarmoği taşkil qilgan. Qözğolon rahbari Mir Vays Xotakiy G. h.ning dastlabki hokimi (1709—15) bölgan. Uning vafotidan söng gilzoyilarning bir qismi Eronning bir qança viloyatlariga hujumlar uyuştirib, 1722 y. Mahmud Xotakiy boşçiligida safaviylar poytaxti — Isfahonni bosib olgan va Maxmud özini şoh deb e'lon qilgan. Qandahorda esa şoh unvonini olgan Mir Vaysning kenja öğli Husayn hokim (1721—38) edi. Uning hukmronligi davrida G.h. bir munça xöjalik va madaniy yuksalişga erişgan. 1738 y. uzoq muddatli qattiq qarşilikdan söng Qandahor Eron şohi Nodir Afşar (q. Nodirşoh) tomonidan egallangan va G.h. barham topgan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ГИЛЗОЙИ ҲОКИМЛИГИ - афғонларнинг сафавийлар ҳукмронлигига қарши кўтарган қўзғолони натижасида Қандаҳор вилояти (Афғонистон)да 1709 й. ташкил топган ҳокимлик. Г. ҳ. нинг асосий ҳарбий таянчини гилзойи қабиласининг ғарбий тармоғи ташкил қилган. Қўзғолон раҳбари Мир Вайс Хотакий Г. ҳ.нинг дастлабки ҳокими (1709—15) бўлган. Унинг вафотидан сўнг гилзойиларнинг бир қисми Эроннинг бир қанча вилоятларига ҳужумлар уюштириб, 1722 й. Маҳмуд Хотакий бошчилигида сафавийлар пойтахти — Исфаҳонни босиб олган ва Махмуд ўзини шоҳ деб эълон қилган. Қандаҳорда эса шоҳ унвонини олган Мир Вайснинг кенжа ўғли Ҳусайн ҳоким (1721—38) эди. Унинг ҳукмронлиги даврида Г.ҳ. бир мунча хўжалик ва маданий юксалишга эришган. 1738 й. узоқ муддатли қаттиқ қаршиликдан сўнг Қандаҳор Эрон шоҳи Нодир Афшар (қ. Нодиршоҳ) томонидан эгалланган ва Г.ҳ. барҳам топган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.