Gimenolepidlar
Manba: ÖzME, 3-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 321-b. — ziyouz.com
Gimenolepidlar (Nute nolipididae) — tasmasimon çuvalçanglar sinfining oilasi. Ba'zi parrandalar va sut emizuvçilarda parazitlik qiladi. Odamda Hymenolepis papa va N. diminuta uçraydi. G.ning voyaga yetgan tanasi, ya'ni strobilasining uz. 2—3 sm dan 4—5 sm gaça, katta böğimining kengligi 0,5—1 mm, boşi (skoleksi)ning diametri 0,25—0,3 mm. Skoleksida törtta sörğiç va harakatçan xartumça böladi. Xartumça içida 20 ta ilgagi bor. G.ning tuxumi ellips, ba'zan şarsimon şaklda, 0,068 mm gaça böladi. Odamda parazitlik qiladigan turlari ingiçka içakda oraliq xöjayinsiz rivojlanadi. Tuxumdan 6 ilgakli onkosfera liçinkasi çiqadi. Liçinka içak vorsinkasiga kirib, 5—8 kunda sörğiçli va ilgakli ikkinçi liçinkalik davri — sistitserkoidga aylanadi. Sistitserkoid içak vorsinkalaridan içak böşliğiga çiqib voyaga yetadi. Parrandalarda parazitlik qiladigan G.ning oraliqxöjayinlari halqali çuvalçanglar, mollyuskalar, qisqiçbaqasimonlar va haşarotlar hisoblanadi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ГИМЕНОЛЕПИДЛАР (Нуте nolipididae) — тасмасимон чувалчанглар синфининг оиласи. Баъзи паррандалар ва сут эмизувчиларда паразитлик қилади. Одамда Hymenolepis папа ва Н. diminuta учрайди. Г.нинг вояга етган танаси, яъни стробиласининг уз. 2—3 см дан 4—5 см гача, катта бўғимининг кенглиги 0,5—1 мм, боши (сколекси)нинг диаметри 0,25—0,3 мм. Сколексида тўртта сўрғич ва ҳаракатчан хартумча бўлади. Хартумча ичида 20 та илгаги бор. Г.нинг тухуми эллипс, баъзан шарсимон шаклда, 0,068 мм гача бўлади. Одамда паразитлик қиладиган турлари ингичка ичакда оралиқ хўжайинсиз ривожланади. Тухумдан 6 илгакли онкосфера личинкаси чиқади. Личинка ичак ворсинкасига кириб, 5—8 кунда сўрғичли ва илгакли иккинчи личинкалик даври — цистицеркоидга айланади. Цистицеркоид ичак ворсинкаларидан ичак бўшлиғига чиқиб вояга етади. Паррандаларда паразитлик қиладиган Г.нинг оралиқхўжайинлари ҳалқали чувалчанглар, моллюскалар, қисқичбақасимонлар ва ҳашаротлар ҳисобланади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.