Gimnastika
Manba: ÖzME, 3-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 322–323-b. — ziyouz.com
Gimnastika (yun. gymnastike maşq qilaman) — 1) jismoniy maşqlar tizimi, jismoniy tarbiyaning muhim turi. Kişilarning jismoniy jihatdan har tomonlama ösişiga va salomatligini mustahkamlaşga, epçil, çaqqon, harakatçan bölişiga yordam beradi. G. öz vazifalari, xususiyatlari va metodik usullariga qarab quyidagi turlarga bölinadi: asosiy G. (gigiyenik va atletik G. b-n birga), G.ning amaliy turlari (şu jumladan işlab çiqariş G.si), sport G.si, badiiy gimnastika va sport akrobatikasi. G. maşqlari Yunonistonda jismoniy tarbiya tizimiga kirgan, yoşlarni Olimpiada öyinlariga tayyorlaş vositasi bölib xizmat qilgan. 18-a. oxiri — 19-a. boşlaridan Yevropa mamlakatlarida turli G. asboblarida maşqlar bajariş, 19-a. 2-yarmidan esa musobaqalar ötkaziş rasm böladi. 1896 y.dan G. Olimpiada öyinlari dasturiga kiritildi (1928 y.dan ayollar musobaqalari ötkaziladi). 1903 y.dan erkaklarning, 1934 y.dan ayollarning jahon birinçiligi ötkaziladi. Özbekistonlik sport G.çilari K. Jörayev, T. Karimov, E. Ğiyozov, G. Ğiyozov, T. Ibrohimov, Ş. Xonkeldiyev, A. Otaxonovlar turli musobaqalarda muvaffaqiyatli qatnaşganlar. Özbekiston G. çilaridan G. Şamray ilk bor olimpiada çempioni unvoniga sazovor böldi (1952, Xelsinki). Özbekistonlik S. Diomidov 18- va 19-Olimpiada öyinlarida sovrinli örinlar oldi. Elvira Saadiy esa Myunxen olimpiadasining oltin medali (1972) va jahon çempioni unvoni (1974) b-n taqdirlandi. Özbekistan terma jamoasi a'zolaridan O. Çusovitina, R. Galiyeva katta şuhrat qozondilar. Şavkat Xöjayev.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ГИМНАСТИКА (юн. gymnastike машқ қиламан) — 1) жисмоний машқлар тизими, жисмоний тарбиянинг муҳим тури. Кишиларнинг жисмоний жиҳатдан ҳар томонлама ўсишига ва саломатлигини мустаҳкамлашга, эпчил, чаққон, ҳаракатчан бўлишига ёрдам беради. Г. ўз вазифалари, хусусиятлари ва методик усулларига қараб қуйидаги турларга бўлинади: асосий Г. (гигиеник ва атлетик Г. б-н бирга), Г.нинг амалий турлари (шу жумладан ишлаб чиқариш Г.си), спорт Г.си, бадиий гимнастика ва спорт акробатикаси. Г. машқлари Юнонистонда жисмоний тарбия тизимига кирган, ёшларни Олимпиада ўйинларига тайёрлаш воситаси бўлиб хизмат қилган. 18-а. охири — 19-а. бошларидан Европа мамлакатларида турли Г. асбобларида машқлар бажариш, 19-а. 2-ярмидан эса мусобақалар ўтказиш расм бўлади. 1896 й.дан Г. Олимпиада ўйинлари дастурига киритилди (1928 й.дан аёллар мусобақалари ўтказилади). 1903 й.дан эркакларнинг, 1934 й.дан аёлларнинг жаҳон биринчилиги ўтказилади. Ўзбекистонлик спорт Г.чилари К. Жўраев, Т. Каримов, Э. Ғиёзов, Г. Ғиёзов, Т. Иброҳимов, Ш. Хонкелдиев, А. Отахоновлар турли мусобақаларда муваффақиятли қатнашганлар. Ўзбекистон Г. чиларидан Г. Шамрай илк бор олимпиада чемпиони унвонига сазовор бўлди (1952, Хельсинки). Ўзбекистонлик С. Диомидов 18- ва 19-Олимпиада ўйинларида совринли ўринлар олди. Эльвира Саадий эса Мюнхен олимпиадасининг олтин медали (1972) ва жаҳон чемпиони унвони (1974) б-н тақдирланди. Ўзбекистан терма жамоаси аъзоларидан О. Чусовитина, Р. Галиева катта шуҳрат қозондилар. Шавкат Хўжаев.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.