Asosiy mazmunga ötiş
Qidiriş…Ctrl K

    Şrift ölçami

    Ginandromorfizm

    Manba: ÖzME, 3-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 323-b. — ziyouz.com

    Ginandromorfizm (yun. gyne -ayol, apeg — qaratqiç kelişigi, andros — erkak va morphe — şakl, köriniş) — bitta organizmda har xil jinsga xos xromosomalar töplamiga ega bölgan hujayralar, töqimalar va organlar bölişi. Old-orqa, lateral va mozaik (qurama) G. mavjud. Old-orqa G.da tananing old qismi bir jinsga, orqa qismi boşqa jinsga xos hujayra va şu jinsga mos keladigan belgilar b-n ifodalanadi. Lateral G. tananing öng va çap tomonida xuddi şunday farq qiluvçi belgilar bölişini körsatadi, bu farkdaniş jinsiy sistemalarni ham öz içiga oladi. Mozaik G.da organizm hujayralarining köp qismi bir jinsga, oz qismi ikkinçi jinsga tegişli böladi. G. asosida gomogameta jinsli individlarda ontogenezttt turli bosqiçlarida jinsiy xromosomalardan biri yöqolib ketişi mumkin. Bundan taşqari, ahyon-ahyonda tuxum hujayrada ikki urğoçi pronukleusning hosil bölişi va ular har birining har xil jinsiy xromosomali spermiyalar b-n uruğlanişi hamda kelgusida bunday yadroli zigotadan bitta organizmning rivojlanişi ham G.ning sababçisi bölişi mumkin. G. ning aniqlanişi va kelib çiqiş sabablarining körsatilişi jinsni xromosoma orqali aniqlanişi nazariyasini isbotlovçi dalillardan biri böldi.

    Asl matn (kirill, PDF'dagidek)

    ГИНАНДРОМОРФИЗМ (юн. gyne -аёл, апег — қаратқич келишиги, andros — эркак ва morphe — шакл, кўриниш) — битта организмда ҳар хил жинсга хос хромосомалар тўпламига эга бўлган ҳужайралар, тўқималар ва органлар бўлиши. Олд-орқа, латерал ва мозаик (қурама) Г. мавжуд. Олд-орқа Г.да тананинг олд қисми бир жинсга, орқа қисми бошқа жинсга хос ҳужайра ва шу жинсга мос келадиган белгилар б-н ифодаланади. Латерал Г. тананинг ўнг ва чап томонида худди шундай фарқ қилувчи белгилар бўлишини кўрсатади, бу фаркданиш жинсий системаларни ҳам ўз ичига олади. Мозаик Г.да организм ҳужайраларининг кўп қисми бир жинсга, оз қисми иккинчи жинсга тегишли бўлади. Г. асосида гомогамета жинсли индивидларда онтогенезттт турли босқичларида жинсий хромосомалардан бири йўқолиб кетиши мумкин. Бундан ташқари, аҳён-аҳёнда тухум ҳужайрада икки урғочи пронуклеуснинг ҳосил бўлиши ва улар ҳар бирининг ҳар хил жинсий хромосомали спермиялар б-н уруғланиши ҳамда келгусида бундай ядроли зиготадан битта организмнинг ривожланиши ҳам Г.нинг сабабчиси бўлиши мумкин. Г. нинг аниқланиши ва келиб чиқиш сабабларининг кўрсатилиши жинсни хромосома орқали аниқланиши назариясини исботловчи далиллардан бири бўлди.

    Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.