Ginogenez
Manba: ÖzME, 3-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 326-b. — ziyouz.com
Ginogenez (yun. gyne — ayol va ...genez) — organizmlar köpayişining bir xil i. G.da tuxum hujayrasiga kirgan spermatozoid uning rivojlanişini stimullaydi, lekin yadrosi b-n qöşilmaydi va embrionning bundam keyingi rivojlanişida iştirok etmaydi. G. soxta uruğlaniş — psevdogamiyadan iborat. Şuning uçun G.ga ba'zan partenogenez şakllaridan biri sifatida qaraladi. Tabiiy G. ayrim nematodalar, suyakli baliqlar, suvda hamda quruqlikda yaşovçilar va köpçilik yopiq uruğlilarda aniqlangan. Ba'zan ginogenetik populyatsiyalarda erkagi uçramaydi, tuxum esa boşqa turlar spermasi b-n uruğlanadi (mas, karas ikrasi çörton erkagi «suti» b-n uruğlanadi). G.ni tajribada tuxum hujayrani boşqa uzoq tur spermatozoidlari b-n uruğlantiriş, fizik va kimyoviy usulda spermatozoid yadrosini faolsizlantiriş yoki tuxumdan erkaklik pronukleusini çiqarib oliş orqali paydo qiliş mumkin. Bunday yöl b-n olingan gaploid embrion yaşovçan bölmaydi. Diploid G. röy berişi uçun tuxum hujayra yetilişi davridagi bölinişlardan birining sitotomiyasini yoki tuxum maydalanişidagi dastlabki bölinişlardan birini yöqqa çiqariş lozim. G.dan gomozigotalikda yoki faqat bir jinsli organizmlarni olişda foydalaniladi. Sayfullo Töyçiyev.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ГИНОГЕНЕЗ (юн. gyne — аёл ва ...генез) — организмлар кўпайишининг бир хил и. Г.да тухум ҳужайрасига кирган сперматозоид унинг ривожланишини стимуллайди, лекин ядроси б-н қўшилмайди ва эмбрионнинг бундам кейинги ривожланишида иштирок этмайди. Г. сохта уруғланиш — псевдогамиядан иборат. Шунинг учун Г.га баъзан партеногенез шаклларидан бири сифатида қаралади. Табиий Г. айрим нематодалар, суякли балиқлар, сувда ҳамда қуруқликда яшовчилар ва кўпчилик ёпиқ уруғлиларда аниқланган. Баъзан гиногенетик популяцияларда эркаги учрамайди, тухум эса бошқа турлар спермаси б-н уруғланади (мас, карас икраси чўртон эркаги «сути» б-н уруғланади). Г.ни тажрибада тухум ҳужайрани бошқа узоқ тур сперматозоидлари б-н уруғлантириш, физик ва кимёвий усулда сперматозоид ядросини фаолсизлантириш ёки тухумдан эркаклик пронуклеусини чиқариб олиш орқали пайдо қилиш мумкин. Бундай йўл б-н олинган гаплоид эмбрион яшовчан бўлмайди. Диплоид Г. рўй бериши учун тухум ҳужайра етилиши давридаги бўлинишлардан бирининг цитотомиясини ёки тухум майдаланишидаги дастлабки бўлинишлардан бирини йўққа чиқариш лозим. Г.дан гомозиготаликда ёки фақат бир жинсли организмларни олишда фойдаланилади. Сайфулло Тўйчиев.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.