Giperplaziya
Manba: ÖzME, 3-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 331-b. — ziyouz.com
Giperplaziya (giper... va yun. Plasis — şakllaniş, hosil böliş) — töqima va a'zolar tuziliş elementlari (hujayralar)ning zör berib köpayişi natijasida ular sonining ortişi. G. odam, hayvon va ösimliklarda ham kuzatiladi. G. asosan hujayraning yangidan qosil bölişidir, ammo hujayra içidagi nozik tuzilmalar (yadro, yadroça, mitoxondriya, ribosoma, lizosoma, endoplazmatik tör va h.k.)da ham G. röy berişi mumkin, ayni vaqtda hujayra köpayişi b-n birga kattalaşadi (yurakning muskul tolalaridagi; buyrak, jigar epiteliysining hujayralaridagi G.). G. fiziologik (mas, homiladorlikda sut bezlari epiteliysining köpayişi), buzilgan funksiyani tiklaydigan regeneratsiya jarayoni (qon yöqotilgandan keyin yoki kamqonlikda qon yaratuvçi sistemadagi G.), patologik (endokrin bezlar özaro aloqasining buzilişi natijasida ösmalar ösişi va h.k.) bölişi mumkin. G. ba'zan töqimalarning aynib, atipik ravişda ösişi va ösma hosil bölişiga olib keladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ГИПЕРПЛАЗИЯ (гипер... ва юн. Plasis — шаклланиш, ҳосил бўлиш) — тўқима ва аъзолар тузилиш элементлари (ҳужайралар)нинг зўр бериб кўпайиши натижасида улар сонининг ортиши. Г. одам, ҳайвон ва ўсимликларда ҳам кузатилади. Г. асосан ҳужайранинг янгидан қосил бўлишидир, аммо ҳужайра ичидаги нозик тузилмалар (ядро, ядроча, митохондрия, рибосома, лизосома, эндоплазматик тўр ва ҳ.к.)да ҳам Г. рўй бериши мумкин, айни вақтда ҳужайра кўпайиши б-н бирга катталашади (юракнинг мускул толаларидаги; буйрак, жигар эпителийсининг ҳужайраларидаги Г.). Г. физиологик (мас, ҳомиладорликда сут безлари эпителийсининг кўпайиши), бузилган функцияни тиклайдиган регенерация жараёни (қон йўқотилгандан кейин ёки камқонликда қон яратувчи системадаги Г.), патологик (эндокрин безлар ўзаро алоқасининг бузилиши натижасида ўсмалар ўсиши ва ҳ.к.) бўлиши мумкин. Г. баъзан тўқималарнинг айниб, атипик равишда ўсиши ва ўсма ҳосил бўлишига олиб келади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.