Gipertrofiya
Manba: ÖzME, 3-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 334–335-b. — ziyouz.com
Gipertrofiya (giper... va yun. trophe — oziqlaniş) — a'zoning töqima elementlari (hujayralar, muskul tolalari) ösişi oqibatida şu a'zo yoki uning biror qismining kattalaşib ketişi. G.ga asosan a'zoning zör berib işlaşi sabab böladi. Çin va soxta, fiziologik va patologik G. farq qilinadi. Çin G. a'zo parenximasi hisobiga röy bersa, soxta G. a'zoda oraliq va yoğ töqima vujudga kelişiga boğliq. Soxta G.da a'zo funksiyasi kuçaymay, balki susayadi. Mas, jismoniy iş b-n şuğullanuvçi soğlom kişilarda, şuningdek, sportçilarda doimiy zöriqiş ta'sirida skelet va yurak muskullari kattalaşib ketadi (fiziologik G.). Ba'zi patologik G. (kasallik oqibatida kelib çiqadigan G.) ham yuqoridagiga öxşaş röy beradi. Yurak-tomir sistemasi (yurak poroklari, gipertoniya kasalligi) va ba'zi öpka kasalliklarida patologik G. kuzatiladi. Juft a'zolar (mas, buyrak) ning bittasi olib taşlansa ikkinçisi kattalaşib, uning vazifasini bajara boşlaydi, ya'ni G. boşlanadi (qoplama G.). Neyroendokrin buzilişlar ham patologik G.ga sabab böladi (q. Akromegamiya, Girsutizm).
Q.: Girsutizm
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ГИПЕРТРОФИЯ (гипер... ва юн. trophe — озиқланиш) — аъзонинг тўқима элементлари (ҳужайралар, мускул толалари) ўсиши оқибатида шу аъзо ёки унинг бирор қисмининг катталашиб кетиши. Г.га асосан аъзонинг зўр бериб ишлаши сабаб бўлади. Чин ва сохта, физиологик ва патологик Г. фарқ қилинади. Чин Г. аъзо паренхимаси ҳисобига рўй берса, сохта Г. аъзода оралиқ ва ёғ тўқима вужудга келишига боғлиқ. Сохта Г.да аъзо функцияси кучаймай, балки сусаяди. Мас, жисмоний иш б-н шуғулланувчи соғлом кишиларда, шунингдек, спортчиларда доимий зўриқиш таъсирида скелет ва юрак мускуллари катталашиб кетади (физиологик Г.). Баъзи патологик Г. (касаллик оқибатида келиб чиқадиган Г.) ҳам юқоридагига ўхшаш рўй беради. Юрак-томир системаси (юрак пороклари, гипертония касаллиги) ва баъзи ўпка касалликларида патологик Г. кузатилади. Жуфт аъзолар (мас, буйрак) нинг биттаси олиб ташланса иккинчиси катталашиб, унинг вазифасини бажара бошлайди, яъни Г. бошланади (қоплама Г.). Нейроэндокрин бузилишлар ҳам патологик Г.га сабаб бўлади (қ. Акромегамия, Гирсутизм).
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.