Gipodermatozlar
Manba: ÖzME, 3-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 336–337-b. — ziyouz.com
Gipodermatozlar GIPODERMATOZLAR, öqara - hayvonlar, asosan qoramollarda, qisman otlarda uçraydigan surunkali invazion kasallik. Oddiy teri osti (orqa miya) bökalari (Hypoderma bovis) va janub teri osti bökalari (qizilöngaç sönasi) (Hypoderma lineatum) liçinkalari qözğatadi. Parazitlar joylaşgan organ va töqimalarning yalliğlanişi, organizmning umumiy zaharlanişi, hayvonlar mahsuldorligining pasayişi b-n keçadi. Voyaga yetgan bökalar ariga öxşaydi, yil davomida bir marta avlod beradi. Urğoçilari hayvonlarning terisi (juni osti)ga 800 taça tuxum qöyadi. 3—5 kunda tuxumlardan çiqqan liçinkalar teri orqali hayvon organizmiga kirib, asosan orqa belda töplanadi. Oradan 2—3 oy ötgaç, orqa miya kanaliga (N. bovis) va qizilöngaçning çuqur qatlamiga (N. lineatum) yetib boradi. Yetilgan liçinkalar terida hosil qilgan oqma teşiklari orqali yerga tuşadi, 2—3 kun ötgaç, ğumbakka aylanadi. Belgilari: zararlangan hayvonlarning terisi ostida qattiq, oqmasi bölgan şişlar paydo böladi (150 tagaça). Davolaş va oldini oliş: kuzda, bökalar uçişi töxtaganidan keyin mollar 25— 30 kun oraliq b-n ikki marta neotsidol, ektomin, ektofor, dikosafos kabi insektoakaritsidlar b-n çömiltiriladi yoki artiladi, bahorda xuddi şu preparatlar eritmalari b-n yoki xlorofosning 4% suvli eritmasi b-n işlov beriladi. Bökalarning jadal uçişi davrida hayvonlarni dalada tunda boqiş, kunduzi qoronği molxonalarda saqlaş tavsiya etiladi, har 25—30 kunda insektitsidlarning suvdagi eritmalari b-n hayvonlarni artiş (çömiltiriş) lozim. Hoşim Nurmamatov.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ГИПОДЕРМАТОЗЛАР, ўқара - ҳайвонлар, асосан қорамолларда, қисман отларда учрайдиган сурункали инвазион касаллик. Оддий тери ости (орқа мия) бўкалари (Hypoderma bovis) ва жануб тери ости бўкалари (қизилўнгач сўнаси) (Hypoderma lineatum) личинкалари қўзғатади. Паразитлар жойлашган орган ва тўқималарнинг яллиғланиши, организмнинг умумий заҳарланиши, ҳайвонлар маҳсулдорлигининг пасайиши б-н кечади. Вояга етган бўкалар арига ўхшайди, йил давомида бир марта авлод беради. Урғочилари ҳайвонларнинг териси (жуни ости)га 800 тача тухум қўяди. 3—5 кунда тухумлардан чиққан личинкалар тери орқали ҳайвон организмига кириб, асосан орқа белда тўпланади. Орадан 2—3 ой ўтгач, орқа мия каналига (Н. bovis) ва қизилўнгачнинг чуқур қатламига (Н. lineatum) етиб боради. Етилган личинкалар терида ҳосил қилган оқма тешиклари орқали ерга тушади, 2—3 кун ўтгач, ғумбакка айланади. Белгилари: зарарланган ҳайвонларнинг териси остида қаттиқ, оқмаси бўлган шишлар пайдо бўлади (150 тагача). Даволаш ва олдини олиш: кузда, бўкалар учиши тўхтаганидан кейин моллар 25— 30 кун оралиқ б-н икки марта неоцидол, эктомин, эктофор, дикосафос каби инсектоакарицидлар б-н чўмилтирилади ёки артилади, баҳорда худди шу препаратлар эритмалари б-н ёки хлорофоснинг 4% сувли эритмаси б-н ишлов берилади. Бўкаларнинг жадал учиши даврида ҳайвонларни далада тунда боқиш, кундузи қоронғи молхоналарда сақлаш тавсия этилади, ҳар 25—30 кунда инсектицидларнинг сувдаги эритмалари б-н ҳайвонларни артиш (чўмилтириш) лозим. Ҳошим Нурмаматов.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.