Gipogen konlar
Manba: ÖzME, 3-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 335-b. — ziyouz.com
Gipogen konlar GIPOGEN KONLAR, magmatogen konlar, endogen konlar— Yer pöstining çuqur qismlarida magmatik qorişmalar yoki issiq suvli eritmalardan yuqori t-ra va bosim şaroitida hosil bölgan foydali qazilma konlari. G. k. 5 asosiy genetik guruh: magmatik, pegmatitli, karbonatitli, skarnli va gidrotermal konlarga ajraladi. Magmatik konlar foydali elementlar (xrom, titan, platina, mis, nikel va b.)ga boy qorişmalarning sovişidan hosil böladi. Pegmatitli konlar soviyotgan magmadan ajralib çiqqan qoldiq mahsulotlar. Karbonatli konlar kalsiy, magniy va temir karbonatlarining töplanişidan hosil böladi. Bular b-n temir, mis, niobiy rudalari, apatit va flagopit konlari boğliq. Skarnli konlar magmatik toğ jinslarining qizigan tutaş zonalariga issiq buğlarning ta'sir etişidan tarkib topadi (temir, mis, volfram, qörğoşin, pyx, bor va b.). Gidrotermal konlar Yerning çuqur joylarida harakatlanadigan qaynoq suvli eritmalardan çökkan rudalardan (rangli, nodir, radioaktiv va b. rudalari) iborat.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ГИПОГЕН КОНЛАР, магматоген конлар, эндоген конлар— Ер пўстининг чуқур қисмларида магматик қоришмалар ёки иссиқ сувли эритмалардан юқори т-ра ва босим шароитида ҳосил бўлган фойдали қазилма конлари. Г. к. 5 асосий генетик гуруҳ: магматик, пегматитли, карбонатитли, скарнли ва гидротермал конларга ажралади. Магматик конлар фойдали элементлар (хром, титан, платина, мис, никель ва б.)га бой қоришмаларнинг совишидан ҳосил бўлади. Пегматитли конлар совиётган магмадан ажралиб чиққан қолдиқ маҳсулотлар. Карбонатли конлар кальций, магний ва темир карбонатларининг тўпланишидан ҳосил бўлади. Булар б-н темир, мис, ниобий рудалари, апатит ва флагопит конлари боғлиқ. Скарнли конлар магматик тоғ жинсларининг қизиган туташ зоналарига иссиқ буғларнинг таъсир этишидан таркиб топади (темир, мис, вольфрам, қўрғошин, pyx, бор ва б.). Гидротермал конлар Ернинг чуқур жойларида ҳаракатланадиган қайноқ сувли эритмалардан чўккан рудалардан (рангли, нодир, радиоактив ва б. рудалари) иборат.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.