Gipoksiya

Gipoksiya (gipo... va lot. oxygenium — kislorod), an oksiya, kislorod tanqisligi — organizmda yoki ayrim a'zo va töqimalarda kislorod yetişmasligi yoki qabul qilinişining buzilişidan kelib çiqadigan kasallik holati. G. nafas olinayotgan havoda kislorod yetişmaganida (mas, balandlikka kötarilganda), yer ostida işlaganda, nafas yöllariga yot jismlar tiqilib qolganda, bronxlar spazmida va b. hollarda röy berişi mumkin. G. juda köp kuzatiladi va turli-tuman nosoğlom (patologik) jarayonlar asosini taşkil etadi. G. ötkir, bir lahza (oniy) hamda surunkali bölişi mumkin. Yengil G.da ham xuddi mastlikka öxşaş qözğaliş holati, oliy nerv faoliyati, yurak va nafas sistemasida sezilarli özgarişlar sodir böladi. Birdan röy bergan G.da boş oğriği, boş aylanişi, köngil aynişi, yurak va nafas faoliyatining izdan çiqişi kuzatiladi. Hatto qisqa muddat boş miyaning kislorod b-n ta'minlanmasligi oğir oqibatlarga olib kelişi ham mumkin. Ötkir G. köp qon yöqotilganda, miokard infark-mujxa va b. oğir holatlarda, şuningdek, qonning töqimalarga kislorod taşiş xususiyati buzilişiga olib keluvçi is gazi b-n zaharlanganda röy beradi. Surunkali G. yurak faoliyatining zaiflaşişi va töqimalarning qon b-n ta'minlanmasligiga sabab böladigan yurak poroklari, kardioskleroz kasalligida paydo bölişi mumkin. Ba'zi vitaminlar yetişmasligi ham G.ga sabab böla oladi. G.ning oldini oliş uçun unga çidamlilikni oşiradigan maxsus maşğulotlar olib boriladi. Davo asosan G.ga sabab bölgan omillarni bartaraf etişdan iborat.