Gipotrofiya
Manba: ÖzME, 3-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 341-b. — ziyouz.com
Gipotrofiya (gipo... va yun. trophe — ovqat, oziq) — bolalar ovqatlanişining surunkasiga buzilişi natijasida ularning asta-sekin ozib ketişi. G. asosan yoş bolalar (gödaklar) da uçraydi, onaning turli kasalliklari oqibatida homilada ham paydo bölişi mumkin. Ona suti kam bölib, bolaning oç qolişi, notöğri emiziş, kam va bir xil ovqatlar, şuningdek, ançagaça sut aralaşmalari b-n ovkatlantiriş, bolani notöğri parvariş qiliş, çala tuğiliş, toza havoda kam böliş, me'da-içak yölining irsiy yoki orttirilgan kasalliklari, bot-bot şamollaş G. ga sabab böladi. Bola organizmiga yetarli ovqat tuşmasligi bois u özining zaxira oqsillari, yoğlari, uglevodlari va b.ni sarflay boşlaydi, natijada organizm juda oçiqib, holsizlanib qoladi. Suyak sistemasining şakllanişi, moddalar almaşinuvi, turli a'zolar va nerv sistemasining funksiyasi buziladi, bola organizmining turli kasalliklarga qarşiligi susayadi. G.da bolaning vazni kamayadi, ösişi va rivojlanişi sekinlaşadi, terisi burişib okaradi, yumşaydi, quruq bölib qoladi, dardga tez çalinadi. G.ni faqat vraç davolaydi. Bolani iloji boriça kökrak suti b-n boqiş va u emgan sut miqdorini nazorat qilib boriş, bola boqiş tartiblariga amal qiliş va öz vaqtida qöşimça ovqatlar beriş, iloji boriça bolani oçiq xavodan bahramand etiş, kasalliklarni öz vaqtida davolatiş zarur.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ГИПОТРОФИЯ (гипо... ва юн. trophe — овқат, озиқ) — болалар овқатланишининг сурункасига бузилиши натижасида уларнинг аста-секин озиб кетиши. Г. асосан ёш болалар (гўдаклар) да учрайди, онанинг турли касалликлари оқибатида ҳомилада ҳам пайдо бўлиши мумкин. Она сути кам бўлиб, боланинг оч қолиши, нотўғри эмизиш, кам ва бир хил овқатлар, шунингдек, анчагача сут аралашмалари б-н овкатлантириш, болани нотўғри парвариш қилиш, чала туғилиш, тоза ҳавода кам бўлиш, меъда-ичак йўлининг ирсий ёки орттирилган касалликлари, бот-бот шамоллаш Г. га сабаб бўлади. Бола организмига етарли овқат тушмаслиги боис у ўзининг захира оқсиллари, ёғлари, углеводлари ва б.ни сарфлай бошлайди, натижада организм жуда очиқиб, ҳолсизланиб қолади. Суяк системасининг шаклланиши, моддалар алмашинуви, турли аъзолар ва нерв системасининг функцияси бузилади, бола организмининг турли касалликларга қаршилиги сусаяди. Г.да боланинг вазни камаяди, ўсиши ва ривожланиши секинлашади, териси буришиб окаради, юмшайди, қуруқ бўлиб қолади, дардга тез чалинади. Г.ни фақат врач даволайди. Болани иложи борича кўкрак сути б-н боқиш ва у эмган сут миқдорини назорат қилиб бориш, бола боқиш тартибларига амал қилиш ва ўз вақтида қўшимча овқатлар бериш, иложи борича болани очиқ хаводан баҳраманд этиш, касалликларни ўз вақтида даволатиш зарур.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.