Gips-Beton buyumlar
Manba: ÖzME, 3-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 345-b. — ziyouz.com
Gips-Beton buyumlar - quriliş gipsi va gips-beton asosida tayyorlanadigan quriliş buyumlari. Ulardan tösiq plita va panellar, pol ostiga yotqiziladigan plitalar, sanitariya-texnikasi kataklari, şamollatiş (ventilyatsiya) bloklari, qoplama listlar (gipsli quruq suvoq) işlab çiqariladi. Gips-betondan tayyorlanadigan tösiq panellari havo namligi 60% dan oşmaydigan xonalarda işlatiladi. Turar joy binolari uçun işlatiladigani tutaş qilib yoki eşik örni va framugalar qoldirib, 6 m uzunlik, 3 m balandlik, 80—100 mm qalinlikda işlab çiqariladi. Panellarga işlatiladigan gips-betonning mustahkamlik çegarasi kamida 3,5 Mn/m2 (35 kg kuç/sm2) bölişi lozim. Tösiq plitalari gips-beton yoki gipsdan 80—100 mm qalinlikda tutaş va içi böş qilib işlab çikariladi. Pol ostiga yotqiziladigan plitalar 50—60 mm qalinlikda «xona ölçamida» yoki xonaning bir bölagiga teng ölçamda işlab çikariladi. Bunday plitalar gips-betondan tayyorlanib, yoğoç reykalar b-n armaturalanadi. Sanitariya-texnikasi kataklari vertikal krliplarda qoliplanadigan yoki alohida panellardan yiğiladigan hajmiy elementlar tarzida işlab çikariladi. Şamollatiş bloklari «qavat»ga teng balandlikda, 180 mm kalinlikda, 140 mm diametrda oçiq vertikal teşikli qilib işlab çiqariladi. Qoplama listlar havo namligi 70% dan oşmaydigan xonalarning içki devorlariga krplaş uçun işlatiladi. Bunday listlar orasiga gips töldirilgan kartondan iborat. Qoliplaş konveyerlarida 2500—3300 mm uzunlikda işlab çikariladi. Bulardan taşqari devor toşlari, qavatlararo yopmalar, çordoq yopmalari detallari, karnizlar, tovuşni yutuvçi material va yonğindan muhofazalovçi buyumlar yasaladi. G.-b. b. işlatilganda yoğoç materiallar tejaladi. Namdan asraş uçun G.-b. b.ning sirti suv ötkazmaydigan böyoqlar yoki pastalar b-n qoplanadi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ГИПС-БЕТОН БУЮМЛАР - қурилиш гипси ва гипс-бетон асосида тайёрланадиган қурилиш буюмлари. Улардан тўсиқ плита ва панеллар, пол остига ётқизиладиган плиталар, санитария-техникаси катаклари, шамоллатиш (вентиляция) блоклари, қоплама листлар (гипсли қуруқ сувоқ) ишлаб чиқарилади. Гипс-бетондан тайёрланадиган тўсиқ панеллари ҳаво намлиги 60% дан ошмайдиган хоналарда ишлатилади. Турар жой бинолари учун ишлатиладигани туташ қилиб ёки эшик ўрни ва фрамугалар қолдириб, 6 м узунлик, 3 м баландлик, 80—100 мм қалинликда ишлаб чиқарилади. Панелларга ишлатиладиган гипс-бетоннинг мустаҳкамлик чегараси камида 3,5 Мн/м2 (35 кг куч/см2) бўлиши лозим. Тўсиқ плиталари гипс-бетон ёки гипсдан 80—100 мм қалинликда туташ ва ичи бўш қилиб ишлаб чикарилади. Пол остига ётқизиладиган плиталар 50—60 мм қалинликда «хона ўлчамида» ёки хонанинг бир бўлагига тенг ўлчамда ишлаб чикарилади. Бундай плиталар гипс-бетондан тайёрланиб, ёғоч рейкалар б-н арматураланади. Санитария-техникаси катаклари вертикал крлипларда қолипланадиган ёки алоҳида панеллардан йиғиладиган ҳажмий элементлар тарзида ишлаб чикарилади. Шамоллатиш блоклари «қават»га тенг баландликда, 180 мм калинликда, 140 мм диаметрда очиқ вертикал тешикли қилиб ишлаб чиқарилади. Қоплама листлар ҳаво намлиги 70% дан ошмайдиган хоналарнинг ички деворларига крплаш учун ишлатилади. Бундай листлар орасига гипс тўлдирилган картондан иборат. Қолиплаш конвейерларида 2500—3300 мм узунликда ишлаб чикарилади. Булардан ташқари девор тошлари, қаватлараро ёпмалар, чордоқ ёпмалари деталлари, карнизлар, товушни ютувчи материал ва ёнғиндан муҳофазаловчи буюмлар ясалади. Г.-б. б. ишлатилганда ёғоч материаллар тежалади. Намдан асраш учун Г.-б. б.нинг сирти сув ўтказмайдиган бўёқлар ёки пасталар б-н қопланади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.