Giroskopik qurilmalar
Manba: ÖzME, 3-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 349-b. — ziyouz.com
Giroskopik qurilmalar GIROSKOPIK QURILMALAR, giroskopik asboblar —giroskoplar örnatilgan elektr-mexanik qurilmalar; şu qurilmalar örnatilgan obyektning vaziyatini ifodalaydigan parametrlarni aniqlaydi, obyektni barqarorlaştiradi. Texnikada işlatiladigan G. q. giroskopning turi, sezgir giroskopik elementlar yasaşning fizikaviy prinsiplari, kardanli osma turi, vazifasi b-n tavsiflanadi. G. q. obyektning burçak oğişlarini aniqlaydigan (turli astatik va pozitsion giroskoplar); obyektning burçak tezliklari va tezlanişlarini aniqlaydigan (differensiyalovçi giroskoplar); kattaliklar böyiça integrallarni aniqlaydigan (integrallovçi giroskoplar); obyektni yoki alohida asbob va qurilmalarni barqarorlaydigan, şuningdek, obyektning burçak oğişlarini aniqlaydigan (girostabilizatorlar); navigatsiya masalalarini hal qiladigan (girokompaslar, kompaslar) va b. xillarga bölinadi. G. q. dengiz flotida, aviatsiyada, raketa va kosmik texnikada, harakatlanuvçi obyekt larning navigatsiya va boşqariş masalalarini hal qiliş uçun xalq xöjaligida, ba'zi maxsus işlarni (geodezik, topografik va b.) ötkazişda işlatiladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ГИРОСКОПИК ҚУРИЛМАЛАР, гироскопик асбоблар —гироскоплар ўрнатилган электр-механик қурилмалар; шу қурилмалар ўрнатилган объектнинг вазиятини ифодалайдиган параметрларни аниқлайди, объектни барқарорлаштиради. Техникада ишлатиладиган Г. қ. гироскопнинг тури, сезгир гироскопик элементлар ясашнинг физикавий принциплари, карданли осма тури, вазифаси б-н тавсифланади. Г. қ. объектнинг бурчак оғишларини аниқлайдиган (турли астатик ва позицион гироскоплар); объектнинг бурчак тезликлари ва тезланишларини аниқлайдиган (дифференцияловчи гироскоплар); катталиклар бўйича интегралларни аниқлайдиган (интегралловчи гироскоплар); объектни ёки алоҳида асбоб ва қурилмаларни барқарорлайдиган, шунингдек, объектнинг бурчак оғишларини аниқлайдиган (гиростабилизаторлар); навигация масалаларини ҳал қиладиган (гирокомпаслар, компаслар) ва б. хилларга бўлинади. Г. қ. денгиз флотида, авиацияда, ракета ва космик техникада, ҳаракатланувчи объект ларнинг навигация ва бошқариш масалаларини ҳал қилиш учун халқ хўжалигида, баъзи махсус ишларни (геодезик, топографик ва б.) ўтказишда ишлатилади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.