Gistogenez
Manba: ÖzME, 3-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 351–352-b. — ziyouz.com
Gistogenez (gisto... va genez) — ontogenezla köp hujayrali organizmlar töqimalarining paydo bölişi, funksiyasi va qayta tiklanişini ta'minlaydigan filogenetik jarayonlar majmui. Töqimalar ontogenez jarayonida organizm rivojlanişining dastlabki davrlaridayoq muayyan embrion varaqlaridan proliferatsiya, örin almaşiniş (morfogenetik harakatlaniş) va b. jarayonlar natijasida vujudga keladi. G.ning muhim omili xilma-xil morfologik va fiziologik tipdagi hujayralarning paydo bölişiga va ularning organizmda muayyan qonuniyat asosida taqsimlanişiga olib keladigan determinlaşgan hujayralarning ixtisoslaşuvidan iborat. G.da ba'zan hujayralar oraliği moddasining hosil bölişi kuzatiladi. G.ga kirişgan hujayralar muayyan guruhlarga bölinadi: öziga öxşaş hujayralarning ixtisoslaşib yetişib çiqişiga yoki bunday hujayralarning örnini töldirişga imkon beradigan asos soluvçi (ajdod) hujayralar; boşlab beruvçi (çala asos soluvçi), ya'ni ixtisoslaşgan, lekin böliniş xususiyatini yöqotmagan hujayralar; ixtisoslaşib yetişgan hujayralar. Postnatal davrda reparativ G. şikastlangan yoki qisman yöqotilgan töqimalarning qayta tiklanişidan iborat. G.dagi sifat özgarişlari ösmalar paydo bölişi va ösişiga olib kelişi mumkin. G. gistologiyatlş asosiy bölimlaridan biri hisoblanadi (yana q. Tökima, Töqima kulturasi).
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ГИСТОГЕНЕЗ (гисто... ва генез) — онтогенезла кўп ҳужайрали организмлар тўқималарининг пайдо бўлиши, функцияси ва қайта тикланишини таъминлайдиган филогенетик жараёнлар мажмуи. Тўқималар онтогенез жараёнида организм ривожланишининг дастлабки даврларидаёқ муайян эмбрион варақларидан пролиферация, ўрин алмашиниш (морфогенетик ҳаракатланиш) ва б. жараёнлар натижасида вужудга келади. Г.нинг муҳим омили хилма-хил морфологик ва физиологик типдаги ҳужайраларнинг пайдо бўлишига ва уларнинг организмда муайян қонуният асосида тақсимланишига олиб келадиган детерминлашган ҳужайраларнинг ихтисослашувидан иборат. Г.да баъзан ҳужайралар оралиғи моддасининг ҳосил бўлиши кузатилади. Г.га киришган ҳужайралар муайян гуруҳларга бўлинади: ўзига ўхшаш ҳужайраларнинг ихтисослашиб етишиб чиқишига ёки бундай ҳужайраларнинг ўрнини тўлдиришга имкон берадиган асос солувчи (аждод) ҳужайралар; бошлаб берувчи (чала асос солувчи), яъни ихтисослашган, лекин бўлиниш хусусиятини йўқотмаган ҳужайралар; ихтисослашиб етишган ҳужайралар. Постнатал даврда репаратив Г. шикастланган ёки қисман йўқотилган тўқималарнинг қайта тикланишидан иборат. Г.даги сифат ўзгаришлари ўсмалар пайдо бўлиши ва ўсишига олиб келиши мумкин. Г. гистологиятлш асосий бўлимларидан бири ҳисобланади (яна қ. Тўкима, Тўқима культураси).
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.