Glaukonit
Manba: ÖzME, 3-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 357-b. — ziyouz.com
Glaukonit (yun. glaukos — kökimtir-yaşil) — mineral. Gidroslyuda guruhiga mansub temirning suvli alyumosilikata. Kimyoviy formulasi doimiy emas, murakkab. G.ni asosiy tarkibiy qismlari kremniy oksidi (49-56%), temir oksidi va çala oksidi (21% gaça), alyuminiy oksidi, kaliy oksidi (10% gaça), magniy oksidi (7% gaça) va suv (13% gaça) dan iborat. Monoklin singoniyali. Rangi töq yaşildan qoramtir yaşilgaça. Mört. Qattiqligi 2—3. Ziçligi 2200—2800 kg/m3. Dengiz yotqiziqlaridan hosil bölgan jinslarda hamda Qöm va qumtoşlarda mayda yumaloq, notöğri kristallar şaklida uçraydi. Dengiz tubida gel holida çökib hosil böladi. Mezokaynozoy çökindi jinslarida köp tarqalgan. Özbekistonda Farğona vodiysida, Ğarbiy Kozoğiston, RF (Volgaböyi), Ukraina, Tojikiston jan.dagi bör davri qumtoşlaridan köplab topilgan. Oziq-ovqat sanoatida oqartiruvçi modda. Q. x.da öğit sifatida işlatiladi. Bundan taşqari yaşil böyoq tayyorlaşda qöllaniladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ГЛАУКОНИТ (юн. glaukos — кўкимтир-яшил) — минерал. Гидрослюда гуруҳига мансуб темирнинг сувли алюмосиликата. Кимёвий формуласи доимий эмас, мураккаб. Г.ни асосий таркибий қисмлари кремний оксиди (49-56%), темир оксиди ва чала оксиди (21% гача), алюминий оксиди, калий оксиди (10% гача), магний оксиди (7% гача) ва сув (13% гача) дан иборат. Моноклин сингонияли. Ранги тўқ яшилдан қорамтир яшилгача. Мўрт. Қаттиқлиги 2—3. Зичлиги 2200—2800 кг/м3. Денгиз ётқизиқларидан ҳосил бўлган жинсларда ҳамда Қўм ва қумтошларда майда юмалоқ, нотўғри кристаллар шаклида учрайди. Денгиз тубида гел ҳолида чўкиб ҳосил бўлади. Мезокайнозой чўкинди жинсларида кўп тарқалган. Ўзбекистонда Фарғона водийсида, Ғарбий Козоғистон, РФ (Волгабўйи), Украина, Тожикистон жан.даги бўр даври қумтошларидан кўплаб топилган. Озиқ-овқат саноатида оқартирувчи модда. Қ. х.да ўғит сифатида ишлатилади. Бундан ташқари яшил бўёқ тайёрлашда қўлланилади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.