Glikogen

Glikogen (yun. glykys — şirin va genes — tuğilgan) — köp tarmoqli polisaxarid; molekulasi a-D-glyukopiranoza qoldiqlaridan iborat amorf mahsulot. Mol. m. 106-109. Tuzilişi jihatidan kraxmalga öxşaydi. Tirik organizmda ösimliklardagi kraxmal kabi funksiyani bajaradi. Köpçilik tirik organizmlarning tez safarbar qilinadigan energiya resursi. G. umurtqalilarning asosan jigari (2—6%) va muskullari (2%)da töplanadi. Açitqilar, ayrim zamburuğlar va suv ötlarida, makkajöxorining ayrim navlari donlarida ham topilgan. G.ning parçalanişi — glikogenoliz fosforolitik (fosforilaza fermenti ta'sirida) va gidrolitik (amilaza fermenti ta'sirida) yöl b-n amalga oşadi. G. fosforilazasi maxsuloti — glyukozo-1 -fosfat fosfoglyukomutaza ta'sirida izomerlanib, glyukoza-6-fosfatga aylanadi. Umurtqalilar jigarida glyukozo- 6-fosfatning ança qismi glyukozo-6- fosfataza b-n gidrolizlanib, erkin glyukoza hosil qiladi va qonga ötadi.