Glikozidlar
Manba: ÖzME, 3-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 358-b. — ziyouz.com
Glikozidlar — molekulalari uglevod b-n biror organik birikma qoldiği (aglikon)ning glikozid boğ orqali birikişidan hosil bölgan organik moddalar. Ularning köpçiligi kristall, aççiq ta'm va öziga xos xidli birikmalardir. Ösimliklarda köp uçraydi, ularda turli moddalar G. şakliga kiradi va şu şaklda saqlanadi. Hayvonlar organizmida ham G. borligi aniqlangan. Moddalar almaşinuvida G.ning ahamiyati beqiyos. Aççiq bodom, örik, şaftoli, olxörining bargi va danagida buladigan amigdalin; gorçitsa va xrendagi — sinigrin; kartoşkadagi — solanin hamda ösimliklarni böyovçi — antotsianinlar eng muhim G. qatoriga kiritiladi. Ularning ayrimlari (azonin, strofantin) tibbiyot amaliyotida, ayniqsa yurak-tomir kasalliklarida (yurak G.i.) qöllaniladi. Hayvonlar miyasidagi serebrozidlar va streptomitsin antibiotigi ham G.ga kiradi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ГЛИКОЗИДЛАР — молекулалари углевод б-н бирор органик бирикма қолдиғи (агликон)нинг гликозид боғ орқали бирикишидан ҳосил бўлган органик моддалар. Уларнинг кўпчилиги кристалл, аччиқ таъм ва ўзига хос хидли бирикмалардир. Ўсимликларда кўп учрайди, уларда турли моддалар Г. шаклига киради ва шу шаклда сақланади. Ҳайвонлар организмида ҳам Г. борлиги аниқланган. Моддалар алмашинувида Г.нинг аҳамияти беқиёс. Аччиқ бодом, ўрик, шафтоли, олхўрининг барги ва данагида буладиган амигдалин; горчица ва хрендаги — синигрин; картошкадаги — соланин ҳамда ўсимликларни бўёвчи — антоцианинлар энг муҳим Г. қаторига киритилади. Уларнинг айримлари (азонин, строфантин) тиббиёт амалиётида, айниқса юрак-томир касалликларида (юрак Г.и.) қўлланилади. Ҳайвонлар миясидаги цереброзидлар ва стрептомицин антибиотиги ҳам Г.га киради.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.