Gnus
Manba: ÖzME, 3-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 372–373-b. — ziyouz.com
Gnus (rus— çaqadigan haşarotlar) — qon söruvçi ikki qanotli haşarotlarning umumiy nomi; çivinlar, zaxkaş çivinlar, iskabtoparlar, bukri paşşalar, qaşqa paşşalar, sönalar kiradi. G.ning yaşaş şaroitiga qarab turlariningtarkibi özgarib turadi. Yer şarining toğ çöqqilari va Arktikadan taşqari hamma joyida tarqalgan. G. botqokliklar, hayvon çiqindilari, kemiruvçilar ini va b. zax joylarga tuxum qöyadi. Odam va hayvonlarga turli yuqumli kasalliklar (bezgak, teri yarasi, yapon ensefalita, tulyayeremiya, kuydirgi, onxotserkoz)ni yuqtiradi. G. qon sörganida odam va hayvonlarga tinçlik bermaydi, hayvonlarning mahsuldorligi kamayadi. Saqlaniş çoralari: G. tarqalgan joylarda yuz va tananing oçiq joylariga niqob tutib olinadi, badanga di.metilftolat, repudin, dietil-toluamid kabi repellentlar suriladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ГНУС (рус— чақадиган ҳашаротлар) — қон сўрувчи икки қанотли ҳашаротларнинг умумий номи; чивинлар, захкаш чивинлар, искабтопарлар, букри пашшалар, қашқа пашшалар, сўналар киради. Г.нинг яшаш шароитига қараб турларинингтаркиби ўзгариб туради. Ер шарининг тоғ чўққилари ва Арктикадан ташқари ҳамма жойида тарқалган. Г. ботқокликлар, ҳайвон чиқиндилари, кемирувчилар ини ва б. зах жойларга тухум қўяди. Одам ва ҳайвонларга турли юқумли касалликлар (безгак, тери яраси, япон энцефалита, туляеремия, куйдирги, онхоцеркоз)ни юқтиради. Г. қон сўрганида одам ва ҳайвонларга тинчлик бермайди, ҳайвонларнинг маҳсулдорлиги камаяди. Сақланиш чоралари: Г. тарқалган жойларда юз ва тананинг очиқ жойларига ниқоб тутиб олинади, баданга ди.метилфтолат, репудин, диэтил-толуамид каби репеллентлар сурилади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.