Gobi

Gobi (mongolça gov — suvsiz joy) — 1) Markaziy Osiyodagi çöl, çala çöl landşaftli joylarning umumiy nomi. G.ning yer yuzasi tekis, ösimligi siyrak, tuproği köpinça toşli, şörlangan böladi, oqar suvlari bölmaydi. Grunt suvlaridan çorvaçilikda foydalaniladi; 2) Markaziy Osiyodagi katta çöl. Mongoliya b-n Xitoy hududida. Ğarbda Beyşan toğlari b-n, şarqda Katta Xingan toğlari, şim.da Mongoliya Oltoyi va Xangay toğlari, jan.da Nanşan va Oltintoğ b-n çegaralanadi. Uz. 2000 km çamasida, mayd. qariyb 2 mln. km2. Köp qismining bal. 900—1200 m. Ayrim toğlarning nisbiy bal. 1800 m. Qad. daryolarning quruq özanlari, terrasa va vodiylarning izlari saklangan. Tektonik harakatlar davom etmoqsa. G.da toşloq, gilli, qumli, şörxok joylar köp. Taqirlar uçraydi. Iqlimi keskin kontinental. Qişda antitsiklonlar vujudga keladi, havo oçiq bölib qattiq sovuq böladi. Yanv.ning örtaça t-rasi —25°, ba'zi kunlar —40° gaça pasayadi. Iyulda 25°, ba'zan 45° gaça kötariladi. Yillik yoğin Alaşan G.sining şim.-ğarbida 68 mm dan Mongoliyaning şim.-şarqida 200 mm gaça. Tuproklari kaştan, qönğir, böz tuproqlar. Asosiy ösimliklari şuvoq, çalov, şöra, saksovul va b. G. daşt va çöllari asosan qöy boqiladigan yaylovdir. Aholi çorvaçilik b-n şuğullanadi. Dehqonçilik faqat daryo vodiylaridagina rivojlangan. Mongoliya hududida Katta Gobi qöriqxonasi bor.